Lepiota cristata

Lepiota cristata, Agaricales takımının Agaricaceae familyasına bağlı, küçük boylu ve zehirli bir mantar türüdür. Lepiota cinsinin en yaygın ve en sık rastlanan türlerinden biridir. Cinsin üyeleri, şapka yüzeyindeki pullar, serbest solungaçlar ve sap üzerindeki halka ya da halka kalıntılarıyla tanınır. Bu tür ayrıca belirgin, hoş olmayan, lastik ya da kimyasal madde kokusunu andıran kokusuyla bilinir.

Şapkası genellikle 2–5 cm çapındadır. Genç örneklerde çan ya da koni biçimlidir, sonra düzleşir ve ortada kızılımsı kahverengi, düzgün bir alan kalır. Bu alanın çevresinde, beyaz zemin üzerinde eş merkezli halkalar halinde dizilmiş küçük, kızılımsı kahverengi pullar bulunur. Solungaçlar serbest, sık dizilmiş ve beyazdır. Sap ince, beyazımsı ya da soluk pembemsi renktedir ve üzerinde ince, kolayca kaybolabilen beyaz bir halka taşır. Eti ince ve beyazdır.

Saprotrof bir türdür; çayırlarda, bahçelerde, parklarda, yol kenarlarında, orman kenarlarında ve açıklıklarda, genellikle insan etkisindeki besince zengin topraklarda yetişir. Meyve cisimleri yaz ve sonbaharda, çoğunlukla gruplar halinde ortaya çıkar. Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika başta olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde geniş bir yayılışa sahiptir.

Zehirli bir türdür ve tüketildiğinde sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açtığı bilinmektedir. Daha da önemlisi, görünüşü ölümcül amatoksin içeren küçük Lepiota türlerine çok benzer. Bu nedenle küçük, pullu şapkalı ve serbest solungaçlı hiçbir mantar toplanmamalı ve yenmemelidir. Zehirlenme şüphesinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Lepiota cinsi dünya genelinde yüzlerce türü kapsar ve bunların önemli bir kısmı küçük, birbirine çok benzeyen mantarlardır. Türlerin ayırt edilmesi çoğu zaman mikroskobik inceleme gerektirir. Cinsin üyeleri ölü organik maddeyi ayrıştırarak toprağın besin döngüsüne katkıda bulunur.