Lamium purpureum

Lamium purpureum, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasının Lamium cinsine ait tek yıllık, otsu bir bitkidir. Türkçede kırmızı ballıbaba olarak bilinir. Avrupa ve Batı Asya'ya özgü olan tür, insan etkisiyle Kuzey Amerika başta olmak üzere birçok ılıman bölgeye yayılmıştır.

Bitki genellikle 10–30 santimetre boyunda, tabandan dallanan, dört köşeli gövdelere sahiptir. Yapraklar karşılıklı dizilmiş, saplı, yürek ya da üçgenimsi biçimli, kenarları kaba dişli ve yumuşak tüylüdür. Gövdenin üst kısmındaki yapraklar sık dizilir ve genellikle mor ya da kırmızımsı bir renk alır; bu, bitkiye adını veren karakteristik görünümü oluşturur. Pembe ile mor arası renkteki iki dudaklı çiçekler üst yaprakların koltuklarında halkalar hâlinde bulunur. Üst dudak miğfer biçimlidir, alt dudak ise koyu renkli beneklerle süslüdür. Ezildiğinde hafif, hoş olmayan bir koku yayar.

Tür tarlalar, bahçeler, çayırlar, yol kenarları, çorak ve bozulmuş alanlarda yetişir; besince zengin toprakları sever. Ilıman iklimlerde kış sonundan ilkbahar sonuna kadar, bazen yıl boyunca çiçek açabilir. Erken çiçeklenmesi nedeniyle bal arıları ve bombus arıları için ilkbaharın en önemli nektar ve polen kaynaklarından biridir. Tohumları karıncalar tarafından taşınarak yayılır.

Lamium cinsi yaklaşık otuz-kırk tür içerir ve ısırgana benzeyen ama yakıcı tüyleri olmayan yapraklarıyla tanınır. Kırmızı ballıbabanın genç yaprakları ve sürgünleri yenebilir; salata ve çorbalarda kullanıldığı bilinir. Halk hekimliğinde de yara iyileştirici ve idrar söktürücü olarak kullanılmıştır. Tarım alanlarında yaygın bir yabani ot olarak kabul edilir.