Lactarius pyrogalus

Lactarius pyrogalus, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasından, özellikle fındık ağaçlarıyla ortak yaşayan bir sütlü mantardır. Şapkası 4–8 cm çapında, grimsi bej ile soluk kahverengi tonlarda, mat yüzeylidir ve belirsiz halkalar taşıyabilir; ortası hafif çukurdur. Lameller oldukça seyrek ve açık sarımsı okra ya da somon tonlarda olup bu seyrek yapı türün tanınmasında önemlidir.

Türün adı Yunanca “ateş sütü” anlamına gelir ve gerçekten de sütü, sütlü mantarların en yakıcılarından biridir. Kırıldığında çıkan beyaz süt kuruyunca sarımsı olabilir. Genellikle fındık (Corylus) ağaçlarıyla, daha seyrek olarak gürgenle ortak yaşar; çalılıklarda, orman kenarlarında ve fındık bulunan karışık ormanlarda görülür. Avrupa’da yaygındır. Çok yakıcı tadı nedeniyle yemeklik değildir ve yendiğinde mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabilir.

Lactarius cinsi, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasına ait ve halk arasında sütlü mantarlar olarak bilinen geniş bir gruptur. Cinsin en belirgin özelliği, şapka ya da lameller kırıldığında veya kesildiğinde sızan süt benzeri sıvıdır (lateks). Bu sütün rengi, açık havada renk değiştirip değiştirmemesi ve tadı (yumuşak, acımsı ya da çok yakıcı) türlerin ayırt edilmesinde en önemli ölçütlerdendir. Etli yapıları, gevrek ve kolayca kırılan dokuları ile lifli olmayan sapları da kızılkayagiller familyasının ortak özellikleridir.

Sütlü mantarların tamamı ektomikorizal yaşar; yani belirli ağaç türlerinin kökleriyle ortak yaşam kurar, ağaca su ve mineral sağlarken ondan şeker alır. Bu nedenle çoğu türün ortak olduğu ağaç oldukça belirlidir ve bulunduğu ormanın tipi tanımada önemli bir ipucudur. Meyve gövdeleri genellikle yaz sonundan sonbahar sonuna kadar, yağışlı dönemlerden sonra ortaya çıkar.

Sütlü mantarların tanınması deneyim ister; birçok tür birbirine çok benzer ve kesin tanı çoğu zaman sütün rengi, koku, ortak ağaç ve mikroskobik özelliklerle konur. Yakıcı tatlı türlerin çiğ ya da az pişmiş yenmesi mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabileceğinden, kesin olarak tanınmayan hiçbir mantar toplanıp tüketilmemelidir.