Lactarius lacunarum

Lactarius lacunarum, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasından, ıslak ve su basan yerlerde yetişen küçük boylu bir sütlü mantardır. Şapkası genellikle 2–5 cm çapında, turuncu kahverengi ile kızılımsı tarçın tonlarda, düz ve mat yüzeylidir; ortası çoğunlukla çukurdur. Lameller soluk okra ile pembemsi renkte, sap şapkaya benzer renkte ve incedir.

Türün adı, “su birikintileri” anlamına gelen Latince sözcükten türemiştir ve mantarın kurumuş su birikintileri, hendekler ve göl kenarları gibi nemli çamurlu alanlarda yetişmesine gönderme yapar. Kırıldığında beyaz bir süt çıkar; süt havayla temas ettiğinde zamanla sarımsı olabilir ve tadı acımsıdır. Söğüt, kızılağaç, kavak ve meşe gibi ağaçlarla ortak yaşar. Avrupa’da yayılış gösterir. Yemeklik değeri yoktur.

Lactarius cinsi, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasına ait ve halk arasında sütlü mantarlar olarak bilinen geniş bir gruptur. Cinsin en belirgin özelliği, şapka ya da lameller kırıldığında veya kesildiğinde sızan süt benzeri sıvıdır (lateks). Bu sütün rengi, açık havada renk değiştirip değiştirmemesi ve tadı (yumuşak, acımsı ya da çok yakıcı) türlerin ayırt edilmesinde en önemli ölçütlerdendir. Etli yapıları, gevrek ve kolayca kırılan dokuları ile lifli olmayan sapları da kızılkayagiller familyasının ortak özellikleridir.

Sütlü mantarların tamamı ektomikorizal yaşar; yani belirli ağaç türlerinin kökleriyle ortak yaşam kurar, ağaca su ve mineral sağlarken ondan şeker alır. Bu nedenle çoğu türün ortak olduğu ağaç oldukça belirlidir ve bulunduğu ormanın tipi tanımada önemli bir ipucudur. Meyve gövdeleri genellikle yaz sonundan sonbahar sonuna kadar, yağışlı dönemlerden sonra ortaya çıkar.

Sütlü mantarların tanınması deneyim ister; birçok tür birbirine çok benzer ve kesin tanı çoğu zaman sütün rengi, koku, ortak ağaç ve mikroskobik özelliklerle konur. Yakıcı tatlı türlerin çiğ ya da az pişmiş yenmesi mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabileceğinden, kesin olarak tanınmayan hiçbir mantar toplanıp tüketilmemelidir.