Lactarius hepaticus

Lactarius hepaticus, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasından, karaciğer kahverengisi renginden adını alan küçük ile orta boylu bir sütlü mantardır. Şapkası genellikle 3–6 cm çapında, koyu kızılımsı kahverengi tonlarda, ince ve mat yüzeylidir; ortası çoğu zaman çukurdur ve bazen küçük bir tümsek taşır. Lameller soluk okra ile pembemsi kahverengi renkte, sap şapkaya benzer tonlardadır.

Kırıldığında çıkan beyaz süt, kâğıt mendil ya da beyaz bir bez üzerinde kısa sürede sarıya döner; bu özellik türün tanınmasında yardımcıdır. Sütün tadı acımsı ve yakıcıdır. Çam ağaçlarıyla ortak yaşar, özellikle kumlu ve asidik topraklarda, çoğunlukla sonbaharın sonlarında meyve verir. Batı ve Orta Avrupa’da yaygındır ve dikilmiş çam ormanlarında da sıkça görülür. Yemeklik değeri yoktur.

Lactarius cinsi, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasına ait ve halk arasında sütlü mantarlar olarak bilinen geniş bir gruptur. Cinsin en belirgin özelliği, şapka ya da lameller kırıldığında veya kesildiğinde sızan süt benzeri sıvıdır (lateks). Bu sütün rengi, açık havada renk değiştirip değiştirmemesi ve tadı (yumuşak, acımsı ya da çok yakıcı) türlerin ayırt edilmesinde en önemli ölçütlerdendir. Etli yapıları, gevrek ve kolayca kırılan dokuları ile lifli olmayan sapları da kızılkayagiller familyasının ortak özellikleridir.

Sütlü mantarların tamamı ektomikorizal yaşar; yani belirli ağaç türlerinin kökleriyle ortak yaşam kurar, ağaca su ve mineral sağlarken ondan şeker alır. Bu nedenle çoğu türün ortak olduğu ağaç oldukça belirlidir ve bulunduğu ormanın tipi tanımada önemli bir ipucudur. Meyve gövdeleri genellikle yaz sonundan sonbahar sonuna kadar, yağışlı dönemlerden sonra ortaya çıkar.

Sütlü mantarların tanınması deneyim ister; birçok tür birbirine çok benzer ve kesin tanı çoğu zaman sütün rengi, koku, ortak ağaç ve mikroskobik özelliklerle konur. Yakıcı tatlı türlerin çiğ ya da az pişmiş yenmesi mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabileceğinden, kesin olarak tanınmayan hiçbir mantar toplanıp tüketilmemelidir.