Lactarius glyciosmus

Lactarius glyciosmus, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasından, belirgin hindistancevizi kokusuyla tanınan küçük boylu bir sütlü mantardır. Şapkası genellikle 2–5 cm çapında, soluk grimsi leylak ile pembemsi kahverengi tonlarda, ince keçemsi yüzeylidir; ortasında çoğu zaman küçük bir tümsek bulunur. Lameller sık, krem ile soluk pembemsi renkte, sap ise şapkadan biraz daha açık renklidir.

Türün adı Yunanca “tatlı kokulu” anlamına gelir ve mantarın kurutulmuş hindistancevizini anımsatan kokusuna gönderme yapar. Kırıldığında beyaz, rengini değiştirmeyen ve hafif acımsı tatlı bir süt çıkar. Neredeyse yalnızca huş (Betula) ağaçlarıyla ortak yaşar; nemli ve asidik topraklarda, çoğu zaman yosunlar arasında bulunur. Kuzey yarımkürenin ılıman ve soğuk bölgelerinde geniş bir yayılışı vardır. Yemeklik değeri düşüktür.

Lactarius cinsi, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasına ait ve halk arasında sütlü mantarlar olarak bilinen geniş bir gruptur. Cinsin en belirgin özelliği, şapka ya da lameller kırıldığında veya kesildiğinde sızan süt benzeri sıvıdır (lateks). Bu sütün rengi, açık havada renk değiştirip değiştirmemesi ve tadı (yumuşak, acımsı ya da çok yakıcı) türlerin ayırt edilmesinde en önemli ölçütlerdendir. Etli yapıları, gevrek ve kolayca kırılan dokuları ile lifli olmayan sapları da kızılkayagiller familyasının ortak özellikleridir.

Sütlü mantarların tamamı ektomikorizal yaşar; yani belirli ağaç türlerinin kökleriyle ortak yaşam kurar, ağaca su ve mineral sağlarken ondan şeker alır. Bu nedenle çoğu türün ortak olduğu ağaç oldukça belirlidir ve bulunduğu ormanın tipi tanımada önemli bir ipucudur. Meyve gövdeleri genellikle yaz sonundan sonbahar sonuna kadar, yağışlı dönemlerden sonra ortaya çıkar.

Sütlü mantarların tanınması deneyim ister; birçok tür birbirine çok benzer ve kesin tanı çoğu zaman sütün rengi, koku, ortak ağaç ve mikroskobik özelliklerle konur. Yakıcı tatlı türlerin çiğ ya da az pişmiş yenmesi mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabileceğinden, kesin olarak tanınmayan hiçbir mantar toplanıp tüketilmemelidir.