Lactarius evosmus

Lactarius evosmus, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasından, açık renkli ve halkalı şapkasıyla tanınan bir sütlü mantardır. Şapkası 5–10 cm çapında, soluk krem ile açık sarımsı ya da devetüyü tonlarda olup üzerinde koyu ve belirgin eş merkezli halkalar bulunur; kenarları gençken içe kıvrıktır. Lameller sık ve krem renklidir, sap kısa ve kalındır.

Kırıldığında çıkan süt beyazdır ve havayla temas etse de rengini değiştirmez; tadı oldukça yakıcıdır. Türün adı, mantarın yaydığı hoş ve meyvemsi, elma benzeri kokuya gönderme yapar. Genellikle meşe başta olmak üzere geniş yapraklı ağaçlarla, çoğunlukla kireçli ve sıcak topraklarda ortak yaşar. Güney ve Orta Avrupa’da, özellikle Akdeniz iklimine yakın ormanlarda görülür. Yakıcı tadı nedeniyle yemeklik kabul edilmez; benzer görünüşlü Lactarius zonarius gibi türlerle karıştırılabilir.

Lactarius cinsi, kızılkayagiller (Russulaceae) familyasına ait ve halk arasında sütlü mantarlar olarak bilinen geniş bir gruptur. Cinsin en belirgin özelliği, şapka ya da lameller kırıldığında veya kesildiğinde sızan süt benzeri sıvıdır (lateks). Bu sütün rengi, açık havada renk değiştirip değiştirmemesi ve tadı (yumuşak, acımsı ya da çok yakıcı) türlerin ayırt edilmesinde en önemli ölçütlerdendir. Etli yapıları, gevrek ve kolayca kırılan dokuları ile lifli olmayan sapları da kızılkayagiller familyasının ortak özellikleridir.

Sütlü mantarların tamamı ektomikorizal yaşar; yani belirli ağaç türlerinin kökleriyle ortak yaşam kurar, ağaca su ve mineral sağlarken ondan şeker alır. Bu nedenle çoğu türün ortak olduğu ağaç oldukça belirlidir ve bulunduğu ormanın tipi tanımada önemli bir ipucudur. Meyve gövdeleri genellikle yaz sonundan sonbahar sonuna kadar, yağışlı dönemlerden sonra ortaya çıkar.

Sütlü mantarların tanınması deneyim ister; birçok tür birbirine çok benzer ve kesin tanı çoğu zaman sütün rengi, koku, ortak ağaç ve mikroskobik özelliklerle konur. Yakıcı tatlı türlerin çiğ ya da az pişmiş yenmesi mide ve bağırsak rahatsızlıklarına yol açabileceğinden, kesin olarak tanınmayan hiçbir mantar toplanıp tüketilmemelidir.