Kuehneromyces mutabilis

Kuehneromyces mutabilis, Agaricales takımının Strophariaceae familyasına bağlı, ölü odun üzerinde kalabalık demetler hâlinde gelişen bir şapkalı mantar türüdür. Avrupa'da yaygın olarak kütük mantarı adıyla bilinir ve yenebilir mantarlar arasında sayılır; ancak zehirli türlerle karıştırılma tehlikesi nedeniyle yalnızca deneyimli toplayıcılar tarafından değerlendirilmelidir.

Şapkası genellikle 3–6 cm çapında, gençken dışbükey, sonra yayvanlaşan ve ortasında hafif bir tümsek taşıyan yapıdadır. Türün en belirgin özelliği higrofan şapkasıdır: nemliyken koyu turuncu-kahverengi olan şapka, kurudukça merkezden başlayarak açık bal rengine döner ve bu sırada iki renkli bir görünüm kazanır. Lamelleri önce açık, sporlar olgunlaştıkça pas kahverengisine döner. Sapın üst kısmında zarımsı bir halka bulunur; halkanın altındaki bölüm koyu renkli ve küçük pulcuklarla kaplıdır.

Tür saprotroftur; özellikle kayın, huş ve diğer yapraklı ağaçların kütükleri ile devrilmiş gövdeleri üzerinde, daha seyrek olarak iğne yapraklıların odunu üzerinde gelişir. Odundaki selüloz ve lignini ayrıştırarak ormanlarda besin döngüsüne katkıda bulunur. Meyve cisimleri ilkbahardan sonbahara kadar, ılıman havalarda kış başına dek görülebilir.

Kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde, Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'da geniş bir yayılışa sahiptir. Bu mantarın en önemli tehlikesi, aynı ortamda yetişen ve ölümcül zehirlilikteki Galerina marginata ile çok benzer olmasıdır. Galerina türleri amatoksin içerir ve karaciğer yetmezliğine yol açabilir; iki türü yalnızca sap pullanması gibi ince ayrıntılarla ayırmak mümkündür. Bu nedenle kütük üzerinde demet hâlinde gelişen kahverengi mantarların kesin tanı olmadan tüketilmemesi gerekir.