Inocybe scabra

Inocybe scabra, Agaricales takımının Inocybaceae familyasına ait, şapkalı ve lamelli küçük bir mantar türüdür. Tür adı, Latince "pürüzlü" anlamına gelir ve şapka yüzeyindeki pullu, lifli yapıya gönderme yapar. Kahverengi tonlarında, gençken konik, sonra yayvanlaşan şapkası ve ince sapıyla tipik bir lifli mantar görünümündedir.

Inocybe ve yakın cinslerin (Pseudosperma, Mallocybe gibi) üyeleri genellikle küçük ile orta boylu, kahverengi, saman sarısı veya bej tonlarında mantarlardır. Şapka çoğunlukla gençken konik ya da çan biçimlidir, olgunlaştıkça yayvanlaşır ve ortasında belirgin bir tümsek kalır. Şapka yüzeyi tipik olarak ışınsal lifli, yarıklı veya pullu bir görünümdedir; grubun Türkçe ve İngilizce adlarında bu lifli yapı öne çıkar. Lamelleri gençken soluk, olgunlukta toprak kahverengisi olur ve spor izi kahverengidir. Pek çok türde taze mantarın belirgin, toprak veya meni benzeri hoş olmayan bir kokusu vardır.

Bu mantarlar ağaçların kökleriyle ektomikoriza adı verilen ortak yaşam ilişkisi kurar; ağaca su ve mineral sağlarken karşılığında şeker alırlar. Bu nedenle meşe, kayın, kavak, söğüt, ıhlamur ve çam gibi ağaçların altında, orman kenarlarında, parklarda ve yol kenarlarında yaz ve sonbahar aylarında meyve verirler. Grubun yeryüzünde birkaç yüz ile binin üzerinde türü bulunduğu tahmin edilmektedir ve türlerin çoğu ancak mikroskobik özellikler (spor biçimi, sistidler) incelenerek güvenilir biçimde ayırt edilebilir.

İnsan açısından en önemli özellikleri zehirli olmalarıdır. Pek çok Inocybe türü, terleme, tükürük ve gözyaşı artışı, bulantı, kusma, ishal, kalp atışında yavaşlama ve görme bozukluğu gibi belirtilere yol açan muskarin içerir; belirtiler genellikle yemekten kısa süre sonra başlar ve tıbbi müdahale gerektirir. Kahverengi ve sade görünüşleri nedeniyle yenebilen türlerle karıştırılabildiklerinden, bu gruptaki hiçbir mantar toplanıp yenmemelidir.