Inocybe pyriodora

Inocybe pyriodora, Inocybaceae familyasından, belirgin meyvemsi kokusuyla tanınan bir lifli şapkalı mantardır. Tür adı “armut kokulu” anlamına gelir; günümüzde bazı kaynaklarda Inocybe fraudans adıyla da anılır. Inocybe cinsi dünya genelinde binden fazla türle temsil edilen, Agaricales takımının en kalabalık cinslerinden biridir.

Şapkası orta büyüklükte, genç iken konik ya da çan biçimli, sonra tümsekli düzleşen yapıdadır. Yüzeyi soluk okr ile açık kahverengi arasında değişen tonlarda ve ışınsal liflidir; yaşlandıkça ya da ezildiğinde etinde ve yüzeyinde kızarma görülebilir. Lamelleri önce soluk, sonra kahverengimsi olur. Sapı silindirik ve liflidir. Taze örneklerin olgun armutu andıran güçlü kokusu, türün en kolay fark edilen özelliğidir.

Lifli şapkalı mantarlar, arazide çoğunlukla “küçük kahverengi mantarlar” olarak anılan ve tanımlanması en güç gruplardan birini oluşturur. Türlerin ayrımında şapka yüzeyinin dokusu, sap tabanında soğanımsı şişkinlik bulunup bulunmadığı, sapın ne kadarının tozlu olduğu, koku, spor biçimi ve lamel kenarındaki kalın çeperli sistidler birlikte değerlendirilir. Son yıllarda yapılan moleküler çalışmalar cinsin birkaç ayrı cinse bölünmesine ve pek çok yeni türün tanımlanmasına yol açmıştır.

Bu cinsin üyeleri ağaçlarla ektomikorizal ilişki kurar. Inocybe pyriodora yaprak döken ağaçların, özellikle kayın ve meşelerin bulunduğu ormanlarda, bazen iğne yapraklılar altında, yaz ve sonbaharda yerde tek tek ya da küçük gruplar hâlinde meyve verir. Spor tozu kahverengidir; mikroskopta sporlar düz yüzeylidir.

Tür Avrupa’da geniş yayılışlıdır. Cinsin diğer pek çok üyesi gibi muskarin içerir ve zehirlidir; yenmesi halinde terleme, salya ve gözyaşı artışı, kusma, ishal ve nabız yavaşlaması gibi belirtiler görülebilir. Hoş kokusu yanıltıcı olabilir; bu nedenle lifli şapkalı mantarların hiçbiri toplanıp tüketilmemelidir.