Inocybe napipes

Inocybe napipes, Inocybe cinsine bağlı, Agaricales takımının Inocybaceae familyasında yer alan küçük ya da orta boylu bir lamelli mantardır. Adı şalgam ayaklı anlamına gelir ve sapın dibindeki şişkin, şalgamı andıran yumruya gönderme yapar. Şapkası kahverengi, tepesi belirgin çıkıntılıdır. Sporları yumrulu yapıdadır. Genellikle nemli ormanlarda, iğne yapraklı ağaçlar ve huşların altında görülür.

Cinsin tanınmasında kullanılan başlıca özellikler, çoğunlukla konik ya da tepesi çıkıntılı (umbolu), yüzeyi ışınsal liflerle kaplı ve kenarı sıklıkla yarılan şapka, olgunlukta toprak rengine ya da kahverengiye dönen lameller, kahverengi spor izi ve çoğu zaman topraksı ya da spermayı andıran kokudur. Türlerin kesin tanımı ise genellikle mikroskobik incelemeyle yapılır: sporların düz ya da yumrulu olması, lamellerdeki kalın çeperli sistidlerin biçimi ve sapın yalnızca üst kısmında mı yoksa tamamında mı sistid bulunduğu ayırt edici önem taşır.

Inocybe türleri ağaçlarla ektomikorizal ortaklık kurar; köklerin çevresinde oluşturdukları mantar ağı sayesinde ağaca su ve mineral madde sağlarken karşılığında şeker alırlar. Bu nedenle meyve cisimleri çoğunlukla meşe, kayın, kavak, söğüt, huş ve çam gibi ağaçların yakınında, orman içi yollarda, açıklıklarda ve park alanlarında görülür. Meyve cisimleri genellikle yaz sonundan sonbahar sonuna kadar, yağışlı dönemlerde topraktan çıkar. Cinsin üyeleri Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgeleri başta olmak üzere dünyanın pek çok yerinde yayılış gösterir.

Lifli şapkalı mantarların büyük çoğunluğu, parasempatik sinir sistemini uyaran muskarin adlı toksini içerir. Muskarin zehirlenmesinde yemekten kısa süre sonra aşırı terleme, tükürük ve gözyaşı salgısı, bulantı, kusma, ishal, göz bebeklerinde küçülme ve kalp atımında yavaşlama görülür; bu belirtilerde vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınmalıdır. Cinsin üyeleri arazide birbirinden güvenle ayırt edilemediği ve bazıları yenen mantarlarla karıştırılabildiği için hiçbir Inocybe türü toplanıp yenmemelidir.