Inocybe maculata

Inocybe maculata, güncel sınıflandırmada Inosperma maculatum adıyla Inocybaceae familyasının Inosperma cinsine yerleştirilen, lekeli lifli şapka olarak bilinen bir mantardır. Avrupa'da en sık rastlanan ve en iyi tanınan lifli şapkalı mantarlardan biridir.

Şapkası orta boylu, gençken konik, sonra yayvanlaşan ve tepesinde belirgin bir tümsek taşıyan yapıdadır. Yüzeyi koyu kestane kahverengisi ve ışınsal olarak liflidir; tepe kısmında gençken beyaz örtü kalıntılarından oluşan lekeler ya da ince bir tabaka bulunur, tür adı da bu beyaz lekelere işaret eder. Şapka kenarı yaşlandıkça yarılır. Lamelleri gençken soluk, olgunlukta zeytinimsi kahverengidir. Sap beyazımsı ile kahverengimsi arasındadır ve tabanında soğanımsı şişkinlik yoktur. Kokusu hafif meyvemsi ya da topraksıdır.

Ektomikorizal bir mantardır ve özellikle kayın başta olmak üzere yaprak döken ağaçların bulunduğu ormanlarda, çoğunlukla kireçli topraklarda yetişir. Meyve gövdeleri yaz ve sonbaharda çıkar. Avrupa ve Kuzey Amerika'nın ılıman bölgelerinde yaygındır.

Bu mantar muskarin içerir ve zehirlidir. Muskarin zehirlenmesinde yemekten kısa süre sonra aşırı terleme, salya ve gözyaşı artışı, bulanık görme, kalp atışında yavaşlama, karın ağrısı ve ishal görülür; ağır durumlarda tıbbi müdahale gerekir. Lifli şapkalı mantarların hiçbiri yenmemeli, küçük kahverengi mantarlar toplanmamalıdır.

Inocybaceae familyası, Agaricales takımı içinde yer alır ve dünya genelinde binden fazla türle mantarların en kalabalık gruplarından birini oluşturur. Son yıllarda yapılan moleküler çalışmalar, eskiden tek bir büyük cins olarak kabul edilen Inocybe grubunu Inosperma, Mallocybe, Pseudosperma ve başka cinslere ayırmıştır. Bu mantarlar ormanlardaki besin döngüsüne katkıları ve ağaçların sağlıklı gelişimini desteklemeleri nedeniyle ekolojik açıdan önemlidir. Türlerin kesin tanımı için spor biçimi, sistid adı verilen özel hücreler ve kokunun birlikte incelenmesi gerekir.