Hyphodontia cineracea

Hyphodontia cineracea, bugün Kneiffiella cineracea adıyla Hyphodontiaceae familyasında, Hymenochaetales takımında sınıflandırılan kabuk biçimli bir mantar türüdür. Bu grubun üyeleri ölü odun üzerinde ince bir tabaka hâlinde gelişir ve şapkalı mantarlardan çok farklı görünür.

Meyve gövdesi ince, yumuşak ve alt yüzeye sıkıca yapışıktır. Tür adı “kül rengi” anlamına gelir ve gövdenin grimsi, kirli beyaz ya da açık gri tonlarını yansıtır. Spor üreten yüzey çoğunlukla düz ya da hafifçe tanecikli olup belirgin dişçikler taşımaz. Kenarları ince ve yayılıcıdır. Kesin teşhis için sistitler, hiflerdeki kıskaç bağlantıları ve sporların biçimi gibi mikroskobik özelliklere bakılır.

Saprotrof bir türdür; yere düşmüş dallarda, çürümekte olan gövdelerde ve kütüklerde, hem yapraklı ağaçların hem de iğne yapraklıların odununda gelişir. Odunu beyaz çürüklüğe benzer biçimde ayrıştırarak selüloz ve lignin gibi dayanıklı bileşiklerin parçalanmasına katkıda bulunur. Bu yönüyle orman tabanındaki ölü odun miktarının dengelenmesinde rol oynar.

Kneiffiella cinsinin üyeleri Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'nın ılıman ormanlarında yaygın olarak görülür. Kabuk mantarları küçük ve göze çarpmayan oldukları için genellikle mantar uzmanlarının özel incelemeleriyle kaydedilir. Bu tür yenilebilir değildir ve insanlar için bilinen bir tehlikesi yoktur.

Eskiden geniş anlamda Hyphodontia cinsine bağlanan bu türler, moleküler çalışmalar sonucunda Xylodon, Kneiffiella ve Lyomyces gibi ayrı cinslere dağıtılmıştır. Bu mantarlar sporlarını, odunun yüzeyini kaplayan ve himenyum adı verilen ince tabakadaki bazidiyumlarda üretir. Sporlar rüzgârla yayılır ve uygun nemli odun parçalarına ulaştığında çimlenerek yeni miselyum ağları oluşturur. Ölü odunu ayrıştıran bu gibi canlılar olmadan ormanlarda dallar ve gövdeler birikir, toprağa dönmesi gereken besin maddeleri uzun süre kilitli kalırdı.

Kabuk mantarları, ölü odun içinde yaşayan böcekler, akarlar ve diğer küçük omurgasızlar için de yaşam alanı ve besin kaynağı oluşturur. Ormanlardan ölü odunun aşırı biçimde temizlenmesi bu mantarların ve onlara bağlı canlıların azalmasına yol açar. Bu nedenle doğal ormanlarda bırakılan kütükler ve yere düşmüş dallar, gözden kaçan bu türlerin korunmasında önemli rol oynar. Türlerin tanımlanması zor olduğundan, birçok ülkedeki gerçek yayılışları hâlâ yeni kayıtlarla ortaya çıkmaktadır.