Hyphodontia aspera

Hyphodontia aspera, bugün çoğunlukla Xylodon asper adıyla Schizoporaceae familyasında, Hymenochaetales takımında sınıflandırılan, odun üzerinde kabuk gibi yayılan bir mantar türüdür. Şapkası ve sapı olan klasik mantarlardan farklı olarak meyve gövdesi ağaç kabuğuna ya da çıplak oduna yapışık, ince bir tabaka hâlindedir. Bu tür mantarlar halk arasında genellikle fark edilmez, ancak orman ekosistemlerinde önemli bir yer tutar.

Meyve gövdesi beyazımsı ile krem arasında renkte olup alt yüzeyden ayrılmaz. Spor üreten yüzeyi düz değildir; üzerinde sık dizilmiş küçük, sivri dişçikler ya da tanecikler bulunur ve yüzeye pürüzlü bir görünüm verir. Türün adı da bu pürüzlü yapıya gönderme yapar. Mikroskopta başı şişkin sistitler ve ince duvarlı, küçük sporlar görülür; kesin tanımlama genellikle mikroskobik incelemeyle yapılır.

Saprotrof bir mantar olan bu tür, yere düşmüş dallar, kütükler ve ölü gövdeler üzerinde gelişir; hem yapraklı ağaçların hem de iğne yapraklıların odununda kaydedilmiştir. Odunu çürüterek besin maddelerinin toprağa geri dönmesine katkıda bulunur. Nemli dönemlerde gelişen meyve gövdeleri yıl boyunca bulunabilir, kuruyunca sertleşip ince bir kabuk hâlini alır.

Xylodon cinsinin üyeleri dünyanın ılıman bölgelerinde geniş yayılışlıdır ve bu tür de Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'da bildirilmiştir. Yenilebilir bir mantar değildir; kabuk biçimli yapısı nedeniyle besin değeri yoktur ve insanlar için bilinen bir tehlikesi bulunmaz.

Eskiden geniş anlamda Hyphodontia cinsine bağlanan bu türler, moleküler çalışmalar sonucunda Xylodon, Kneiffiella ve Lyomyces gibi ayrı cinslere dağıtılmıştır. Bu mantarlar sporlarını, odunun yüzeyini kaplayan ve himenyum adı verilen ince tabakadaki bazidiyumlarda üretir. Sporlar rüzgârla yayılır ve uygun nemli odun parçalarına ulaştığında çimlenerek yeni miselyum ağları oluşturur. Ölü odunu ayrıştıran bu gibi canlılar olmadan ormanlarda dallar ve gövdeler birikir, toprağa dönmesi gereken besin maddeleri uzun süre kilitli kalırdı.

Kabuk mantarları, ölü odun içinde yaşayan böcekler, akarlar ve diğer küçük omurgasızlar için de yaşam alanı ve besin kaynağı oluşturur. Ormanlardan ölü odunun aşırı biçimde temizlenmesi bu mantarların ve onlara bağlı canlıların azalmasına yol açar. Bu nedenle doğal ormanlarda bırakılan kütükler ve yere düşmüş dallar, gözden kaçan bu türlerin korunmasında önemli rol oynar. Türlerin tanımlanması zor olduğundan, birçok ülkedeki gerçek yayılışları hâlâ yeni kayıtlarla ortaya çıkmaktadır.