Hygrophorus russula

Hygrophorus russula, Agaricales takımının Hygrophoraceae familyasında yer alan, mumsu lamelli mantarlar olarak bilinen Hygrophorus cinsine ait bir şapkalı mantar türüdür. Cinsin iri yapılı üyelerinden biridir. Şapkası pembe, şarap kırmızısı ya da morumsu kırmızı lekeli ve çizgilidir; genel görünüşüyle Russula cinsindeki mantarları andırdığı için bu adı almıştır. Lameller beyazımsıdır ve zamanla kırmızımsı lekeler oluşur. Eti sert ve beyazdır. Genellikle meşe ormanlarında, sonbaharda kalabalık gruplar hâlinde görülür. Avrupa ve Kuzey Amerika’da bilinir ve yenilebilir türler arasında sayılır.

Hygrophorus cinsinin üyeleri, ağaçların kökleriyle ektomikoriza adı verilen ortak yaşam ilişkisi kurar. Mantar, ağaca toprakta çözünmüş su ve mineral maddeleri iletirken karşılığında fotosentezle üretilmiş şekerleri alır. Bu nedenle türlerin çoğu belirli ağaç cinslerine bağlıdır ve yalnızca bu ağaçların bulunduğu ormanlarda görülür. Meyve cisimleri çoğunlukla sonbaharda, hatta ilk donlardan sonra bile ortaya çıkar; bu yüzden cinse bazı dillerde kış mantarları da denir.

Cinsin tanınmasında kalın, mumsu dokulu, birbirinden aralıklı ve gövdeye inen ya da geniş bağlanan lameller, beyaz spor izi ve çoğu türde yapışkan ya da sümüksü şapka ile gövde yüzeyi önemli özelliklerdir. Türlerin ayrımında şapka rengi, yüzeyin yapışkan olup olmadığı, koku ve tat ile ortak yaşadığı ağaç türü birlikte değerlendirilir. Benzer görünüşlü türler bulunduğundan kesin teşhis için mikroskobik inceleme gerekebilir.

Avrupa ve Kuzey Amerika’da yapılan çalışmalar, cinsin pek çok türünün eski ve doğal ormanlara bağlı olduğunu göstermektedir. Orman alanlarının azalması, aşırı gübreleme ve hava kirliliği bu mantarları olumsuz etkiler; bazı ülkelerde kırmızı listelerde yer alan türler vardır. Yabani mantar toplayanların her türü kesin olarak tanımadan tüketmemesi ve zehirli benzerlerine dikkat etmesi gerekir.