Hygrocybe ovina

Hygrocybe ovina, güncel sınıflandırmada Neohygrocybe ovina olarak kabul edilen, Hygrophoraceae familyasından bir şapkalı mantardır. Agaricales takımına bağlı bu familyanın üyeleri, mumsu dokulu, kalın ve seyrek lamelleriyle tanınır ve genellikle mum şapkalı mantarlar olarak adlandırılır.

Türün şapkası orta büyüklükte, önce yarım küre biçiminde, sonra düzleşen ve kenarları sıklıkla dalgalanan ya da yarılan yapıdadır. Rengi koyu gri kahverengi ile siyahımsı kahverengi arasında değişir; yüzeyi kuru, ince lifli ya da pullu görünür. Lameller açık gri veya soluk kahverengimsi, kalın ve seyrektir. Etin ve lamellerin kesildiğinde ya da ezildiğinde önce kırmızımsı bir renk alması, ardından zamanla kararması türün en önemli tanı özelliklerindendir. Bazı örneklerde hafif amonyak ya da nitroya benzer bir koku duyulabilir.

Bu mantar, uzun yıllardır sürülmemiş ve gübrelenmemiş eski çayırlarda, meralarda ve zaman zaman yaşlı ağaçların çevresindeki kısa otlu alanlarda yetişir. Meyve gövdeleri genellikle sonbaharda ortaya çıkar. Mum şapkalı mantarların yosunlar ve otsu bitkilerin kök çevresiyle karmaşık ilişkiler kurduğu düşünülür; besin açısından fakir, dengeli topraklara bağımlılıkları onları çevresel değişimlere karşı oldukça duyarlı kılar.

Tür başta Avrupa olmak üzere kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde bilinir, fakat her yerde nadirdir. Doğal çayırların tarım arazisine dönüştürülmesi, yapay gübre kullanımı ve aşırı otlatma nedeniyle birçok ülkede tehdit altındaki mantarlar listelerinde yer alır. Yenebilirliği konusunda güvenilir bilgi bulunmadığından ve nadir olduğundan toplanmaması gereken bir türdür; koruma açısından değerli çayırların gösterge türleri arasında sayılır. Hygrophoraceae familyasının üyelerinde spor izi beyazdır ve sporlar düz yüzeylidir; türlerin kesin ayrımında şapka rengi, lamel bağlanışı, koku ve sümüksü kaplamanın varlığı gibi özellikler birlikte değerlendirilir.