Hygrocybe nitrata

Hygrocybe nitrata, günümüzde çoğunlukla Neohygrocybe nitrata adıyla anılan, Agaricales takımının Hygrophoraceae familyasına ait bir şapkalı mantar türüdür. Bu familyanın üyeleri, mumsu görünümlü ve dokunulduğunda hafif yağlı hissi veren kalın, seyrek lamelleri nedeniyle Avrupa'da genel olarak mum şapkalı mantarlar olarak bilinir.

Türün şapkası genellikle birkaç santimetre çapında, önce dışbükey, sonra yayvanlaşan, gri kahverengi ile koyu sepya arasında değişen renktedir; yüzeyi kuru, ince lifli ya da hafif pullu olabilir ve olgunlukta sıklıkla çatlar. Lameller soluk gri ile beyazımsı arasında, seyrek ve kalındır. Sap şapkayla benzer ya da daha açık renkli, düz ve içi zamanla boşalan yapıdadır. En belirgin tanı özelliği, nitrik asidi ya da amonyağı andıran keskin, hoş olmayan kokusudur; bu koku özellikle kesildiğinde veya ezildiğinde belirginleşir. Etinin hafifçe kızarabilmesi de bazı örneklerde gözlenir.

Neohygrocybe cinsinin üyeleri, uzun süre sürülmemiş, gübrelenmemiş ve kısa otlu tutulan eski çayırlarda, meralarda ve otlatılan çimenliklerde yetişir. Meyve gövdeleri genellikle yaz sonundan sonbahara kadar görülür. Mum şapkalı mantarların toprakta yosunlar ve otsu bitkilerle ilişkili, tam olarak anlaşılamamış bir beslenme biçimine sahip olduğu düşünülür; bu nedenle kültüre alınmaları son derece güçtür.

Tür Avrupa'nın ılıman bölgelerinde ve Kuzey Amerika'nın bazı kesimlerinde bilinir; ancak her yerde seyrek bulunur. Yoğun tarım, gübreleme ve çayırların sürülmesi nedeniyle yaşam alanları hızla azaldığından, pek çok Avrupa ülkesinde nadir ve korunmaya muhtaç türler arasında kabul edilir. Mum şapkalı mantar toplulukları, doğal çayırların koruma değerini gösteren önemli gösterge gruplarından biridir. Kötü kokusu ve küçük yapısı nedeniyle yenen bir mantar olarak değerlendirilmez.