Hesperis tristis

Hesperis tristis, turpgiller (Brassicaceae) familyasının Hesperis cinsine ait iki yıllık ya da kısa ömürlü çok yıllık otsu bir bitkidir. Cinsin adı Yunanca "akşam" sözcüğünden gelir ve bu bitkilerin çiçeklerinin akşamları daha güçlü koku yaymasına işaret eder.

Bitki genellikle 25–60 cm boylanır; gövdesi dik, dallı ve tüylüdür. Yaprakları mızrak ya da yumurta biçimli, kenarları düz ya da hafif dişlidir. İlkbahar sonu ve yaz başında açan çiçekleri oldukça sıra dışı renklere sahiptir: kirli sarı, kahverengimsi, yeşilimsi ya da morumsu tonlardadır ve taç yapraklar üzerinde koyu damarlar bulunur. Tür adı olan "tristis" (hüzünlü), çiçeklerin bu donuk renklerine işaret eder. Çiçekler gündüz kokusuzdur, akşam ve gece hoş bir koku yayar. Meyveleri uzun, ince silikualardır.

Turpgiller (Brassicaceae) familyasının tüm üyeleri gibi çiçekleri dört taç yaprak ve dört çanak yapraktan oluşur; taç yapraklar haç biçiminde dizilir, bu nedenle aile eskiden haçlıgiller olarak da anılırdı. Çiçeklerde genellikle dördü uzun, ikisi kısa altı erkek organ bulunur. Bitki dokuları, ezildiğinde keskin koku ve tat veren glukozinolat adlı kükürtlü bileşikler içerir; bu maddeler bitkiyi otçul böceklere karşı korur.

Tür Orta ve Güneydoğu Avrupa'dan Batı Asya'ya kadar yayılış gösterir. Kuru ve taşlı yamaçlarda, step alanlarında, çalılık kenarlarında ve kayalık yerlerde yetişir. Akşam saatlerinde yoğunlaşan kokusu, gece uçan güveleri tozlayıcı olarak çeker.

Hesperis cinsi Avrupa ve Asya'da yayılış gösteren birkaç düzine tür içerir; cinsin en tanınmış üyesi bahçelerde yetiştirilen Hesperis matronalis'tir. Hesperis tristis de gece kokusu nedeniyle zaman zaman süs bitkisi olarak yetiştirilmiştir. Bazı bölgelerde nadir hâle gelmiştir.