Sisymbrium irio

Sisymbrium irio, turpgiller (Brassicaceae) familyasına ait tek yıllık otsu bir bitkidir. Avrupa'nın güneyi, Kuzey Afrika, Batı ve Orta Asya ile Hindistan'a kadar uzanan geniş bir doğal yayılışa sahiptir. İnsan faaliyetleriyle Amerika ve Avustralya gibi pek çok bölgeye de taşınmış, buralarda yaygın bir yabani ot haline gelmiştir.

Bitki genellikle 10–60 cm boylanır ve çıplak ya da az tüylü, yumuşak dokulu bir görünüme sahiptir. Yaprakları derin loplu ya da tüysü parçalıdır, uç lobu genellikle daha iridir. Çiçekleri küçük ve açık sarıdır. Türün tipik özelliği, genç meyvelerin salkımın ucunda henüz açılmamış çiçekleri aşarak yukarı doğru uzanmasıdır; bu nedenle çiçekler, gelişmekte olan meyvelerin arasında gömülüymüş gibi görünür. Meyveleri ince, uzun ve narin silikualardır.

Yol kenarları, tarla ve bahçeler, çöplükler, eski yapıların duvar dipleri ve yerleşim yerlerinin çevresi gibi insan etkisindeki açık alanlarda yaygındır. Sıcak ve kurak bölgelerde kış ve ilkbahar aylarında gelişir; erken ilkbaharda çiçeklenip yaz başında tohumlarını dökerek kurur. Hızlı gelişmesi ve bol tohum üretmesi sayesinde açık ve bozulmuş alanlarda kolayca yerleşir.

Tarım alanlarında, özellikle sulanan tarlalarda yaygın bir kış yabani otu olarak görülür. Bitkinin tohumları bazı bölgelerde halk hekimliğinde öksürük ve göğüs rahatsızlıklarına karşı kullanılmıştır. Genç yaprakları hardalımsı tatta olup yer yer yeşillik olarak tüketilir. Turpgillere özgü kükürtlü bileşikler içerir; büyük miktarlarda hayvan yemine karışması sorun yaratabilir. Turpgiller familyası lahana, turp, hardal ve roka gibi pek çok tanıdık kültür bitkisini de içeren, dünyada üç bini aşkın türe sahip büyük bir bitki familyasıdır; familyanın üyeleri dört taç yapraklı haç biçimli çiçekleri ve silikua ya da silikula adı verilen kendine özgü meyveleriyle kolayca tanınır.