Hebeloma cistophilum

Hebeloma cistophilum, Agaricales takımının Hymenogastraceae familyasına bağlı Hebeloma cinsinde yer alan bir şapkalı mantar türüdür. Tür adı “laden seven” anlamına gelir ve Akdeniz bölgesinde yaygın olan laden (Cistus) çalılarıyla kurduğu ortaklığa işaret eder. Bu nedenle özellikle Akdeniz ikliminin hâkim olduğu makilik alanlarda görülür.

Bu cinsin üyeleri genellikle orta boylu, etli yapılı mantarlardır. Şapka çoğunlukla krem, devetüyü, açık kahverengi ya da kırmızımsı kahve tonlarındadır; yüzeyi nemliyken hafifçe yapışkan olabilir. Lameller sapa bağlıdır ve olgunlaştıkça kil kahverengisine döner; spor baskısı da kahverengidir. Birçok türde genç lamellerin kenarında su damlacıkları görülür, kuruduğunda bunlar koyu noktalar bırakır. Pek çok Hebeloma türünün belirgin bir turp ya da kakao benzeri kokusu vardır. Türler arasındaki farklar çoğu zaman ince olduğundan kesin teşhis genellikle mikroskobik özelliklere, özellikle spor şekli ve süslenmesine ile lamel kenarındaki hücrelere dayanır.

Hebeloma türleri ektomikorizal mantarlardır; yani ağaç ve çalıların kökleriyle karşılıklı yarara dayanan bir ortaklık kurarlar. Mantar, bitkinin topraktan su ve mineral alımını kolaylaştırır, karşılığında bitkiden şeker alır. Bu nedenle ormanlarda, park ve bahçelerde, çoğunlukla belirli ağaç türlerinin yakınında, toprağın üzerinde tek tek ya da gruplar hâlinde meyve verirler. Meyve gövdeleri ılıman bölgelerde genellikle sonbaharda, yağışlı dönemlerde ortaya çıkar. Cins, dünya genelinde özellikle Kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde yayılış gösteren çok sayıda tür içerir ve orman ekosistemlerinde besin döngüsüne önemli katkı sağlar.

Cinsin pek çok üyesinin zehirli olduğu bilinir ve yenildiğinde mide-bağırsak rahatsızlıklarına yol açabilir. Bu nedenle hiçbir Hebeloma türü yenmemeli, benzer görünüşlü yenen mantarlarla karıştırılmamaya özellikle dikkat edilmelidir. Mantar toplayıcılarının kahverengi sporlu, turp kokulu mantarlardan uzak durması önerilir.