Gymnopleurus flagellatus (Fabricius, 1787)

Gymnopleurus flagellatus, sert kanatlılar (Coleoptera) takımının Scarabaeidae familyasına, gübre böceklerini kapsayan Scarabaeinae altfamilyasının Gymnopleurini oymağına bağlı bir türdür. Güney ve Orta Avrupa'dan Kuzey Afrika'ya, Batı ve Orta Asya'ya kadar yayılış gösteren, gübre yuvarlayan böceklerden biridir.

Erginler yaklaşık 1–1,5 santimetre uzunluğunda, yassı ve geniş gövdeli böceklerdir. Rengi mat siyahtır ve vücut yüzeyi ince taneciklidir. Gymnopleurus cinsinin ayırt edici özelliği, kın kanatların yan kenarlarında, omuz hizasının hemen arkasında belirgin bir çentik bulunmasıdır; bu çentik sayesinde kın kanatlar kapalıyken bile uçuşa geçebilirler. Uzun, ince orta ve arka bacaklar gübre topunu yuvarlamaya, dişli ön bacaklar ise toprağı kazmaya uyarlanmıştır.

Tür açık, güneşli ve kurak otlaklarda, meralarda ve kumlu alanlarda yaşar; büyükbaş ve küçükbaş hayvanların dışkısıyla beslenir. Erginler sıcak günlerde etkindir ve hızla uçarak taze dışkıya ulaşır. Gübreden bir top yapar, arka bacaklarıyla geriye doğru yuvarlayarak dışkı yığınından uzaklaştırır ve uygun bir yere gömerler. Dişi, yumurtasını bu topa bırakır ve larva topun içinde beslenerek gelişir.

Gübre yuvarlayan böcekler dışkının hızla dağıtılması, toprağın havalanması, besin maddelerinin geri kazanımı ve tohumların yayılması gibi önemli ekolojik hizmetler sunar. Avrupa'nın kuzey kesimlerinde tür, mera kaybı ve parazit ilaçları nedeniyle gerilemiştir. İnsanlar için tamamen zararsızdır.

Scarabaeinae altfamilyası dünya genelinde birkaç bin türü kapsar ve gübre böcekleri, yaşam alanlarındaki hayvan dışkısını kullanma biçimlerine göre tünel kazıcılar, gübre yuvarlayanlar ve dışkı içinde yaşayanlar olarak üç ana gruba ayrılır. Bu grupların aynı merada bir arada bulunması, dışkının kısa sürede tamamen parçalanmasını sağlar.