Gomphidius maculatus

Gomphidius maculatus, Boletales takımının Gomphidiaceae familyasına ait, şapkalı ve lamelli bir mantar türüdür. Lamelli olmasına karşın, mantar kayalarına ve Suillus cinsine yakın akraba olan bir grubun üyesidir. Tür adı, sap ve şapkada zamanla beliren koyu lekelere işaret eder.

Şapka genellikle 3–8 cm çapındadır; gençken dışbükey, sonra düzleşen ya da hafif çöken bir biçim alır. Rengi pembemsi kahverengi ile kırmızımsı kahverengi arasında değişir ve yaşlandıkça ya da dokunulduğunda siyahımsı lekeler oluşur. Yüzey nemliyken yapışkan ya da sümüksüdür. Lameller sapa doğru inen, seyrek, önce soluk renkli, sporlar olgunlaştıkça koyu gri ile siyahımsı renktedir. Sap beyazımsı ile sarımsı tonlardadır, tabanı sarımsıdır ve üzerinde zamanla koyu benekler ve lekeler belirir.

Bu tür, özellikle melez (Larix) ağaçlarının altında bulunmasıyla tanınır ve yaz sonundan sonbahara kadar meyve verir. Cinsin diğer üyelerinde olduğu gibi, aynı ortamda yaşayan Suillus türlerinin ağaç kökleriyle kurduğu ortaklıklarla ilişkili olduğu, onlardan kısmen besin sağladığı düşünülmektedir.

Gomphidiaceae familyası, lamelli olmalarına karşın kuru mantarlardan ayrı tutulan ve DNA çalışmalarıyla Boletales takımı içinde yer aldığı doğrulanan küçük bir gruptur. Gomphidius türleri sapa doğru inen, kalın ve seyrek lamelleri, koyu renkli sporları ve sümüksü yüzeyleriyle tanınır. Bu mantarlar, yalnızca belirli iğne yapraklı ağaçlarla ve belirli Suillus türleriyle bir arada bulunduklarından ortamın ekolojisi hakkında da bilgi verir. Etleri pişirildiğinde genellikle mor ya da şarap kırmızısı tonlara döner.

Avrupa’da ve Kuzey Yarımküre’de melez ağaçlarının doğal olarak bulunduğu ya da dikildiği alanlarda kaydedilmiştir. Yenebilir olarak bildirilen bir türdür, ancak mutfak değeri sınırlıdır. Toplanırken benzer görünümlü türlerle karıştırılmamasına dikkat edilmelidir.