Geastrum triplex

Geastrum triplex, Geastraceae familyasının Geastrum cinsine ait, toprak yıldızlarının en büyük ve en tanınmış türlerinden biridir. Tür adı, meyve gövdesinin üç katmanlı görünümüne işaret eder. Olgunlaştığında yıldız gibi açılan dış kabuğu ve ortadaki spor kesesiyle kolayca tanınır.

Genç meyve gövdesi soğan ya da sivri uçlu bir yumru şeklindedir ve açılmadan önce birkaç santimetre çapındadır. Olgunlukta dış kabuk genellikle dört ile sekiz arasında kola yarılır ve açıldığında yaklaşık 5–10 cm, bazen daha fazla genişliğe ulaşabilir. Kolların iç yüzündeki kalın ve etli tabaka çoğunlukla çatlayarak spor kesesinin çevresinde fincan ya da yaka biçiminde bir yapı oluşturur; türü tanımada en önemli özellik budur. Spor kesesi sapsız, soluk kahverengidir ve tepesinde belirgin sınırlı, lifsi bir ağız bulunur.

Saprotrof bir türdür; yaprak döken ve iğne yapraklı ağaçların bulunduğu ormanlarda, kalın yaprak döküntüsü üzerinde yetişir. Genellikle yaz sonundan sonbahara kadar meyve verir ve çoğu zaman birkaç birey bir arada bulunur. Sporlar, kesenin üzerine düşen yağmur damlaları ya da darbelerle ağızdan toz bulutu halinde dışarı atılır.

Geastrum cinsi dünya genelinde yüzden fazla tür içerir ve bu türler eskiden puf mantarlarıyla birlikte “karın mantarları” adı verilen yapay bir grupta sınıflandırılırdı. Günümüzde yapılan moleküler çalışmalar, toprak yıldızlarının ayrı bir takım olan Geastrales içinde yer aldığını göstermiştir. Türlerin ayrımında dış kabuğun kaç kola yarıldığı, kolların duruşu, spor kesesinin saplı ya da sapsız oluşu ve tepedeki ağzın yapısı başlıca ölçütlerdir. Kesin teşhis için çoğu zaman spor süsleri gibi mikroskobik özellikler de incelenir.

Dünyanın pek çok ılıman ve sıcak bölgesinde kaydedilmiş, geniş yayılışlı bir türdür. Kurumuş meyve gövdeleri uzun süre bozulmadan kalabilir. Yemeklik bir mantar olarak değer taşımaz; ilginç biçimi nedeniyle doğa fotoğrafçıları ve mantar meraklıları tarafından sıkça ilgi görür.