Geastrum saccatum

Geastrum saccatum, Geastraceae familyasının Geastrum cinsine ait, geniş yayılışlı bir toprak yıldızı türüdür. Tür adı, ortadaki spor kesesinin dış kabuğun oluşturduğu çanak ya da torba benzeri bir yapı içine oturmuş görünmesinden gelir. Toprak yıldızları, olgunlukta yıldız gibi açılan kabuklarıyla kolayca tanınan mantarlardır.

Genç meyve gövdesi yuvarlak ve soğanımsıdır. Olgunlaştığında dış kabuk genellikle beş ile sekiz arasında sivri kola ayrılır; kollar dışa doğru açılır, ancak tabanda derin bir çanak bırakır. Spor kesesi sapsızdır, bu çanağın içine gömülü gibi durur ve gri kahverengi tonlardadır. Kesenin tepesindeki ağız lifsi yapıdadır ve çevresinde soluk renkli, belirgin biçimde sınırlanmış bir alan bulunur; bu özellik türün tanınmasında önemlidir.

Saprotrof bir mantardır; ormanlarda, ağaçlıklarda ve çalılıklarda yaprak ya da iğne döküntüsü üzerinde, humusça zengin topraklarda yetişir. Ölü bitki maddesini ayrıştırarak besinlerin toprağa geri kazandırılmasına yardımcı olur. Sporlar, kesenin üzerine düşen yağmur damlaları veya hayvanların temasıyla ağızdan toz halinde püskürür ve havayla taşınır.

Geastrum cinsi dünya genelinde yüzden fazla tür içerir ve bu türler eskiden puf mantarlarıyla birlikte “karın mantarları” adı verilen yapay bir grupta sınıflandırılırdı. Günümüzde yapılan moleküler çalışmalar, toprak yıldızlarının ayrı bir takım olan Geastrales içinde yer aldığını göstermiştir. Türlerin ayrımında dış kabuğun kaç kola yarıldığı, kolların duruşu, spor kesesinin saplı ya da sapsız oluşu ve tepedeki ağzın yapısı başlıca ölçütlerdir. Kesin teşhis için çoğu zaman spor süsleri gibi mikroskobik özellikler de incelenir.

Hem tropik hem de ılıman bölgelerde kayıtları bulunan, dünya genelinde yaygın kabul edilen bir türdür. Bununla birlikte, yakın türlerle olan sınırları üzerinde araştırmalar sürmektedir ve bazı eski kayıtların başka türlere ait olabileceği düşünülmektedir. Yemeklik bir mantar değildir; ekolojik açıdan orman tabanındaki ayrıştırıcı topluluğun bir parçası olarak önem taşır.