Geastrum asper

Geastrum asper, bazidyumlu mantarlar (Basidiomycota) şubesinin Geastrales takımına bağlı yeryıldızları cinsine ait bir türdür. Tür adı Latincede pürüzlü anlamına gelir ve spor kesesinin yüzeyindeki pürüzlü dokuya işaret eder. Küçük ve orta boylu yeryıldızları arasında yer alır. Bu cinsin üyeleri gibi meyve gövdesi önce kapalı bir yumru halindedir, olgunlukta yıldız biçiminde açılır.

Yeryıldızları (Geastrum), Geastraceae familyasına ait, karından mantarlar olarak da adlandırılan grubun en dikkat çekici cinslerinden biridir. Genç meyve gövdesi toprağın içinde ya da yüzeyinde yuvarlak, soğana benzer bir yumru biçimindedir. Olgunlaştığında dış kabuk (ekzoperidyum) yıldız biçiminde birkaç kola ayrılarak açılır ve ortada spor kesesini taşıyan küremsi iç kısım ortaya çıkar. Sporlar, kesenin tepesindeki tek bir ağızdan (peristom) yağmur damlalarının ya da hayvanların çarpmasıyla toz bulutu halinde dışarı püskürtülür.

Cinsin türleri birbirinden çoğunlukla ağız çevresinin yapısı (lifli, oluklu ya da düz), spor kesesinin saplı olup olmaması, kesenin yüzey dokusu ve dış kabuğun açılma biçimi gibi küçük ayrıntılarla ayırt edilir; bu nedenle kesin tanı için çoğu zaman mikroskobik inceleme gerekir. Yeryıldızları saprotrofik mantarlardır; orman ve çalılık zeminlerindeki yaprak ve iğne yaprak döküntüsünü ayrıştırarak besin döngüsüne katkıda bulunur. Meyve gövdeleri çoğunlukla sonbaharda oluşur, ancak kuruduktan sonra uzun süre yerinde kalabilir.

Dünyada yüzü aşkın Geastrum türü bilinmektedir ve cins hemen her kıtada yayılış gösterir. Yeryıldızları sert ve lifli yapıları nedeniyle besin değeri taşımaz ve yenmez. Birçok türü nadir görülür; bu nedenle bazı Avrupa ülkelerinde kırmızı listelerde yer almaktadır.