Galerina marginata

Galerina marginata, Hymenogastraceae familyasına bağlı Galerina cinsinin en tanınmış ve en tehlikeli üyesidir. Ölümcül zehirli olup ölüm meleği (Amanita phalloides) ile aynı grup toksinleri, yani amatoksinleri içerir. Eskiden ayrı türler olarak ele alınan Galerina autumnalis ve Galerina unicolor gibi formlar bugün bu türün içinde değerlendirilir.

Şapkası genellikle 2–5 cm çapında, önce dışbükey, sonra yayvanlaşan biçimdedir. Rengi nemliyken bal kahverengisi ile turuncu kahverengi arasında olup kenarı çizgilidir; kuruyunca daha açık, sarımsı tonlara döner. Lamelleri sapa yapışık, önce sarımsı, olgunlukta pas kahverengisidir. Sapı ince, üstte açık, aşağıya doğru koyu kahverengidir ve üzerinde zarımsı, kolayca kaybolabilen bir halka bulunur; halkanın altındaki kısım gümüşi liflerle kaplıdır. Spor izi pas kahverengisidir.

Tür saprotroftur; iğne yapraklı ve yapraklı ağaçların çürüyen odunları, kütükleri, düşmüş dalları ve gömülü odun parçaları üzerinde tek tek ya da kümeler halinde gelişir. Meyve cisimleri özellikle sonbaharda görülür, ancak ılıman kışlarda ve ilkbaharda da ortaya çıkabilir. Kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde ve Avustralya’da geniş bir yayılışa sahiptir.

En büyük tehlikesi, yenen bazı odun mantarlarıyla karıştırılmasıdır. Kümeler halinde odun üzerinde yetişen Kuehneromyces mutabilis, kış mantarı Flammulina velutipes ve bal mantarı (Armillaria) türleriyle aynı yerlerde bulunabilir. Amatoksin zehirlenmesi, belirtilerin yenmeden saatler sonra başlaması ve karaciğer ile böbreklere ağır hasar vermesiyle tanınır; ölümle sonuçlanabilir. Bu nedenle odun üzerinde yetişen küçük kahverengi mantarlar kesin olarak tanınmadıkça asla yenmemelidir.

Mantarların gözle görülen kısmı olan meyve cisimleri, aslında toprakta ya da odunun içinde yayılan ince ipliksi hücrelerden, yani miselyumdan oluşan canlının yalnızca üreme organıdır. Miselyum uygun koşullarda yıllarca yaşayabilir ve meyve cisimleri ancak sıcaklık ve nemin elverişli olduğu dönemlerde ortaya çıkar. Bu nedenle bir türün bir yerde görülmemesi, orada bulunmadığı anlamına gelmez; ayrıştırıcı mantarlar ekosistemlerin sağlıklı işleyişi için vazgeçilmezdir.