Flammulina velutipes

Flammulina velutipes, Agaricales takımının Physalacriaceae familyasına bağlı, dünya genelinde iyi tanınan bir şapkalı mantar türüdür. Kültür formu “enoki” adıyla bilinir ve Doğu Asya mutfağında yaygın biçimde kullanılır. Yabani formu kış aylarında meyve vermesiyle dikkat çeker.

Yabani mantarın şapkası genellikle 2–8 cm çapında, bal sarısı ile turuncu kahverengi arasında, ortası daha koyu, kenarları daha açık renklidir. Yüzeyi nemliyken belirgin biçimde yapışkan ve parlaktır. Lamelleri beyazımsı ya da açık kremdir. En ayırt edici özelliği sapıdır: sap üst kısımda açık renkli, aşağıya doğru koyu kahverengiden siyahımsıya dönen, yoğun kadifemsi tüylerle kaplıdır. Spor izi beyazdır. Kültür formu ise ışıksız ortamda yetiştirildiğinden beyaz, uzun ve ince saplı, küçük şapkalı demetler halindedir.

Tür, yapraklı ağaçların, özellikle söğüt, kavak, karaağaç ve dut gibi ağaçların ölü ya da zayıflamış gövdeleri, kütükleri ve dalları üzerinde yoğun kümeler halinde gelişir. Soğuğa son derece dayanıklıdır; meyve cisimleri donup çözüldükten sonra da spor üretmeye devam edebilir. Bu nedenle sonbahar sonundan ilkbahara kadar, başka mantarların az bulunduğu dönemde görülür.

Kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde geniş bir yayılışa sahiptir. Yenen bir mantardır; ancak yabani örnekler toplanırken dikkatli olunmalıdır. Aynı ortamlarda ve mevsimde çürüyen odun üzerinde gelişebilen ölümcül zehirli Galerina marginata ile karıştırılabilir; bu tür kahverengi spor izi ve sap üzerindeki halkasıyla ayrılır. Ayrıca yabani mantarların iyice pişirilerek yenmesi gerekir.

Mantarların gözle görülen kısmı olan meyve cisimleri, aslında toprakta ya da odunun içinde yayılan ince ipliksi hücrelerden, yani miselyumdan oluşan canlının yalnızca üreme organıdır. Miselyum uygun koşullarda yıllarca yaşayabilir ve meyve cisimleri ancak sıcaklık ve nemin elverişli olduğu dönemlerde ortaya çıkar. Bu nedenle bir türün bir yerde görülmemesi, orada bulunmadığı anlamına gelmez; ayrıştırıcı mantarlar ekosistemlerin sağlıklı işleyişi için vazgeçilmezdir.