Exidia plana

Exidia plana, Auriculariales takımının Auriculariaceae familyasına ait, jelatinimsi yapılı bir titrek mantar türüdür. Bazı yazarlarca Exidia nigricans ile aynı tür olarak ele alınır; bu türün yaygın İngilizce adı "cadı tereyağı" anlamına gelir. Exidia cinsinin üyeleri, ölü dallar üzerinde gelişen, nemliyken jöle kıvamında olan mantarlardır.

Meyve gövdesi siyah ya da çok koyu kahverengi, parlak ve jelatinimsi yapıdadır. Başlangıçta küçük, yuvarlak düğmecikler hâlinde ortaya çıkar; zamanla bunlar birleşerek dalın yüzeyine yayılan, kıvrımlı ve beyin dokusunu andıran düzensiz tabakalar oluşturur. Yüzeyde küçük, sivri papiller görülebilir. Kuru havada mantar büzülerek kabuk üzerinde ince, sert ve siyah bir zar hâline gelir; yağmurdan sonra ise su emerek yeniden şişer ve yumuşar.

Exidia plana, başta meşe, kayın, gürgen ve fındık gibi yapraklı ağaçların ölü dalları ve kütükleri üzerinde saprotrof olarak yaşar. Odunun ayrışmasına katkıda bulunarak orman ekosistemlerinde besin döngüsüne katılır. Meyve gövdeleri yıl boyunca bulunabilir; ancak en çok serin ve nemli mevsimlerde, sonbahar ve kış aylarında belirgin hâle gelir.

Tür Avrupa'da ve Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yaygındır. Zehirli olduğu bilinmemekle birlikte tatsız ve dokusu nedeniyle yenilebilir bir mantar olarak değerlendirilmez. Kendine özgü siyah, jöle kıvamındaki görünümüyle, kış aylarında ormanlarda en kolay fark edilen mantarlardan biridir.

Odun üzerinde yaşayan jelatinimsi mantarlar, şapkalı mantarlara göre çok daha az dikkat çekse de orman tabanındaki ölü odunun önemli bir bölümünü ayrıştıran canlılardır. Bu mantarların varlığı, ormanlarda yeterli miktarda ölü odun bırakılmasının biyolojik çeşitlilik açısından ne kadar önemli olduğunu gösterir. Ölü dallar ve kütükler, bu mantarlarla birlikte birçok böcek ve başka canlıya da yaşam alanı sağlar.