Euonthophagus gibbosus (Scriba, 1790)

Euonthophagus gibbosus, sert kanatlılar (Coleoptera) takımının Scarabaeidae familyasına, gübre böceklerini kapsayan Scarabaeinae altfamilyasının Onthophagini oymağına bağlı bir türdür. Tür adı Latince kambur anlamına gelir ve kubbemsi gövde yapısına işaret eder. Akdeniz havzası, Güneydoğu Avrupa ve Batı Asya'da yayılış gösteren bir gübre böceğidir.

Euonthophagus cinsinin üyeleri, çok büyük bir cins olan Onthophagus ile yakın akrabadır ve küçük ile orta boy arasında, oval ve belirgin biçimde kubbemsi gövdelidir. Bu türün rengi genellikle mat siyah ya da koyu kahverengidir; vücut yüzeyi sık noktalıdır ve ince kıllar taşıyabilir. Erkeklerin başında ve pronotumunda çıkıntılar veya kısa boynuzlar bulunabilir. Antenlerin ucunda familyaya özgü yapraksı topuz, ön bacaklarda ise kazmaya yarayan güçlü dişler vardır.

Tür açık meralarda, otlaklarda ve bozkırlarda yaşar; özellikle büyükbaş ve küçükbaş hayvanların dışkısını kullanır. Tünel kazıcı bir gübre böceği olarak dışkı yığınının altına tüneller açar ve gübreyi bu tünellerin dibine taşır. Dişi, yumurtalarını burada hazırladığı gübre kütlelerine bırakır; larvalar bu kütlelerin içinde beslenerek gelişir ve toprak altında pupa olur. Erginler ilkbahardan sonbahara kadar etkin olabilir.

Gübre böcekleri dışkının parçalanması, besin maddelerinin toprağa geri dönmesi, toprağın havalanması ve hayvan parazitlerinin yayılmasının azaltılması gibi önemli hizmetler sağlar. Bu nedenle mera ekosistemlerinin vazgeçilmez bileşenleridir. Geleneksel otlatmanın azalması ve bazı parazit ilaçları bu grubu olumsuz etkileyebilir. Tür insanlar için zararsızdır.

Scarabaeinae altfamilyası dünya genelinde birkaç bin türü kapsar ve gübre böcekleri, yaşam alanlarındaki hayvan dışkısını kullanma biçimlerine göre tünel kazıcılar, gübre yuvarlayanlar ve dışkı içinde yaşayanlar olarak üç ana gruba ayrılır. Bu grupların aynı merada bir arada bulunması, dışkının kısa sürede tamamen parçalanmasını sağlar.