Eruca sativa

Eruca sativa, Brassicaceae (turpgiller) familyasından tek yıllık otsu bir bitkidir ve mutfaklarda yaygın olarak tüketilen rokanın asıl türüdür. Yaprakları salata, meze ve garnitür olarak kullanılır; tohumlarından da yağ elde edilir.

Bitki genellikle 20–80 cm boylanır, gövdesi dik ve dallıdır. Yaprakları etli, lirmsi parçalı ya da derin loplu olup ezildiğinde kendine özgü, keskin ve acımsı bir koku yayar. Çiçekleri familyanın birçok üyesinden farklı olarak krem ya da soluk sarı renkte olup taç yapraklarında belirgin mor damarlar bulunur. Meyvesi dik duran, kısa ve kalın bir silikuadır ve ucunda yassı, kılıç biçimli bir gaga taşır.

Roka güneşli, açık alanlarda, tarla ve yol kenarlarında, bozulmuş yerlerde yabani ya da kültürden kaçmış olarak da yetişir. Serin mevsimlerde iyi gelişir; sıcak ve uzun günlerde hızla çiçeğe kalkar ve yaprakları daha acı bir tat kazanır. Çiçekleri arılar ve diğer böcekler tarafından tozlaşır. Hızlı büyüdüğü için birkaç hafta içinde hasat edilebilir.

Türün doğal yayılışı Akdeniz havzası ve Batı Asya'dır; bugün dünyanın her yerinde yetiştirilmektedir. Türkiye'de hem bahçelerde yaygın olarak yetiştirilir hem de yabani olarak görülebilir. Yaprakları C vitamini, folat ve mineraller açısından zengindir; keskin tadını hardalgillere özgü glukozinolatlardan alır. Antik çağlardan beri hem besin hem de halk hekimliğinde kullanılmıştır.

Turpgiller familyası dünya genelinde binlerce tür içeren büyük bir bitki grubudur ve lahana, karnabahar, brokoli, şalgam, turp ve kolza gibi birçok önemli kültür bitkisini kapsar. Familyanın üyeleri dört taç yapraklı çapraz çiçekleri, altı erkek organı (dördü uzun, ikisi kısa) ve iki bölmeli kapsül meyveleriyle tanınır. Bu ortak özellikler, türlerin arazide familya düzeyinde kolayca tanınmasını sağlar.