Elanus caeruleus

Elanus caeruleus, ak çaylak, Accipitriformes takımının Accipitridae familyasına bağlı küçük bir yırtıcı kuştur. Zarif görünüşü ve havada asılı kalarak avlanma alışkanlığıyla tanınır; Afrika ve Asya'nın açık arazilerinde yaygın olarak görülür.

Küçük ile orta boylu bir yırtıcıdır; boyu bir güvercinden biraz büyüktür. Erginlerin başı ve alt tarafı beyaz, sırtı açık mavimsi gridir. Omuz bölgesinde göze çarpan siyah bir leke bulunur. Kırmızı gözlerinin çevresinde siyah bir maske vardır ve bu ona keskin bir yüz ifadesi kazandırır. Gagası siyah, ayakları sarıdır. Kanatları uzun ve sivri, kuyruğu kısa ve beyaza yakındır. Gençler, sırtta ve göğüste kahverengimsi tonlar taşır.

Açık savanlar, tarım alanları, otlaklar ve seyrek ağaçlı araziler başlıca yaşam alanlarıdır. Besinini çoğunlukla fareler ve diğer küçük kemirgenler oluşturur; böcekler, küçük sürüngenler ve kuşlar da avlar. Avlanırken kanatlarını hızla çırparak havada bir noktada asılı kalır, avını görünce ayaklarını öne uzatarak süzülür ve yere iner. Tellerin, direklerin ve tek başına duran ağaçların tepesinde tünemeyi sever. Ağaçlara dallardan yapılmış yuvalar kurar; besin bolluğuna bağlı olarak yılda birden fazla kez üreyebilir.

Afrika'nın büyük bölümünde, Güney ve Güneydoğu Asya'da yayılış gösterir; Avrupa'da İber Yarımadası'nda yerleşik bir topluluğu bulunur. Türkiye'de çok nadir görülen bir tür olarak bilinir. Kemirgen avcılığı nedeniyle tarım alanlarında doğal zararlı denetimine katkı sağlar. Geniş yayılışı nedeniyle küresel ölçekte tehdit altında sayılmaz.

Accipitridae familyası kartalları, atmacaları, şahinleri, çaylakları ve akbabaları içeren, dünya genelinde iki yüzden fazla tür barındıran büyük bir yırtıcı kuş familyasıdır. Bu familyanın üyeleri keskin görüşleri, kıvrık gagaları ve güçlü pençeleriyle tanınır. Besin zincirinin üst basamaklarında yer aldıklarından, sağlıklı ekosistemlerin önemli göstergeleri arasında sayılırlar. Türkiye'de tüm yırtıcı kuşlar yasal koruma altındadır.