Echium vulgare

Echium vulgare, hodangiller (Boraginaceae) familyasından iki yıllık, bazen kısa ömürlü çok yıllık otsu bir bitkidir. Türkçede engerekotu olarak bilinen Echium cinsinin en yaygın türlerinden biridir. Avrupa ve Batı ile Orta Asya’ya özgü olup Kuzey Amerika ve diğer bazı bölgelere de taşınmış, buralarda yerleşmiştir.

Birinci yıl toprağa yakın, sert tüylü bir yaprak rozeti oluşturur; ikinci yıl 30–100 cm boyunda, dik, kırmızı noktalı ve batıcı tüylü bir çiçek gövdesi çıkarır. Yaprakları mızrak biçimli ve kaba tüylüdür. Çiçekleri huni biçimli, iki dudaklıya yakın asimetrik yapıdadır; tomurcukken pembe, açınca parlak mavi ya da mor mavi renk alır. Erkek organlar çiçeğin dışına doğru belirgin biçimde uzanır. Çiçeklenme yaz boyunca sürer.

Tür; kuru çayırlar, taşlık yamaçlar, yol ve demiryolu kenarları, terk edilmiş alanlar ve kumullar gibi güneşli, iyi drene olan topraklarda yetişir. Uzun bir çiçeklenme dönemine sahip olması ve bol nektar üretmesi nedeniyle bal arıları, yaban arıları ve kelebekler için son derece değerli bir besin kaynağıdır; arıcılar tarafından iyi bir bal bitkisi olarak bilinir.

Bitki pirolizidin alkaloitleri içerdiğinden insanlar ve otlayan hayvanlar için zehirli kabul edilir; özellikle uzun süreli tüketimi karaciğere zarar verebilir. Sert tüyleri hassas ciltte tahrişe yol açabilir. Bazı bölgelerde, örneğin Kuzey Amerika ve Avustralya’nın bazı kesimlerinde, istilacı bir yabani ot olarak görülür.

Hodangiller familyasının üyeleri yalnızca yabani bitki olarak değil, insan kültürü açısından da önem taşır. Hodan, kafesotu, sığırdili ve engerekotu gibi akrabaları yüzyıllardır halk hekimliğinde, boya yapımında ve arıcılıkta kullanılmıştır. Bununla birlikte familyanın pek çok üyesinde bulunan pirolizidin alkaloitleri, bu bitkilerin dikkatli değerlendirilmesini gerektirir. Ekolojik açıdan ise uzun süre açan çiçekleriyle yabani arılar, bal arıları ve kelebekler için önemli bir besin kaynağı oluştururlar.