Echium plantagineum

Echium plantagineum, hodangiller (Boraginaceae) familyasının Echium (engerekotu) cinsine ait tek ya da iki yıllık otsu bir bitkidir. Akdeniz havzası ve Batı Avrupa’ya özgüdür. Avustralya’ya taşınarak orada çok geniş alanlara yayılmış ve önemli bir istilacı tür hâline gelmiştir.

Bitki önce toprağa yakın bir yaprak rozeti oluşturur. Rozet yaprakları geniş, oval, belirgin damarlı ve yumuşak tüylüdür; bu yönüyle sinirliotu (Plantago) yapraklarını andırır ve tür adı da buradan gelir. Çiçekli gövdeler 20–60 cm boyunda olabilir. Çiçekleri, Echium vulgare’ye göre daha büyük, huni biçimli ve koyu mavi ile mor arası renktedir; tomurcukken kırmızımsıdır. Çiçeğin dışına genellikle yalnızca iki erkek organ uzanır. Çiçeklenme ilkbahar ve yaz başındadır.

Tür; nadas tarlaları, meralar, yol kenarları, kumlu ve açık alanlar gibi bozulmuş, güneşli ortamlarda yetişir. Bol nektar ürettiği için bal arıları başta olmak üzere çok sayıda tozlaşma böceği tarafından ziyaret edilir ve iyi bir bal bitkisi olarak kabul edilir. Tohumları uzun süre toprakta canlı kalabilir.

Bitki pirolizidin alkaloitleri içerir ve bu nedenle hayvanlar için zehirlidir; uzun süre otlayan at ve sığırlarda karaciğer hasarına yol açabilir. Koyunlar ise etkilere daha dayanıklıdır. Avustralya’da meralarda yayılması nedeniyle tarımsal sorun oluşturur. Tohum yağı, omega-3 yağ asitleri bakımından zengin olduğu için kozmetik ve besin takviyesi alanlarında ilgi görmektedir.

Hodangiller familyası dünyada yaklaşık 2000 tür içeren, özellikle Akdeniz havzası ve Batı Asya’da çok çeşitlenmiş bir bitki grubudur. Familyanın üyeleri genellikle sert tüylü yaprakları, akrep kuyruğu gibi kıvrık çiçek durumları ve dört parçalı fındıkçık meyveleriyle tanınır. Pek çok türde çiçekler açıldıkça renk değiştirir; tomurcukken pembe olan çiçekler zamanla maviye döner. Bu renk değişimi, tozlaşma böceklerine nektarı hâlâ bulunan çiçekleri gösteren bir işaret olarak yorumlanır. Familya, arılar için değerli nektar bitkileri barındırması bakımından da ekolojik açıdan önemlidir.