Cyathus stercoreus

Cyathus stercoreus, Agaricales takımının Agaricaceae familyasına bağlı, kuş yuvası mantarları olarak bilinen grubun bir üyesidir. Bu mantarların meyve gövdeleri, içinde küçük yumurtalar bulunan minik bir kuş yuvasını andırır. Türün adı, sıklıkla gübre ve gübreyle zenginleşmiş topraklar üzerinde yetişmesine işaret eder.

Meyve gövdesi küçük, huni ya da kadeh biçimlidir; yüksekliği ve ağız genişliği genellikle yalnızca birkaç milimetre ile bir santimetre arasındadır. Dış yüzeyi tüylü, sarımsı kahverengi ile gri kahverengi tonlardadır. İç yüzeyi düz ve parlak, koyu gri ya da siyahımsıdır; bu özellik onu iç yüzeyi çizgili olan benzer Cyathus türlerinden ayırmaya yardımcı olur. Gençken kadehin ağzı ince bir zarla kapalıdır. Kadehin içinde siyahımsı, mercimek biçimli küçük “yumurtalar” (peridiyoller) bulunur; bunlar sporları taşıyan yapılardır.

Bu mantar ilginç bir yayılma yöntemine sahiptir: Kadehin içine düşen yağmur damlaları peridiyolleri bir metreye yakın mesafelere fırlatabilir. Peridiyoller ince bir iple yakındaki bitki saplarına dolanarak tutunur; otçul hayvanlar tarafından yenip dışkıyla atıldıklarında yeni ortamlara taşınırlar. Tür saprotroftur; gübre, gübreli toprak, saman, kompost ve bitki artıkları üzerinde, çoğunlukla gruplar hâlinde yetişir.

Cyathus stercoreus dünyanın birçok bölgesinde, ılıman ve tropik iklimlerde yaygın olarak bulunur. Çok küçük olduğundan yenilmez. Bazı biyoaktif bileşikler içermesi ve odun bileşenlerini ayrıştırma yeteneği nedeniyle bilimsel araştırmalarda da ilgi görmüştür.

Cyathus cinsi dünya genelinde onlarca tür içerir ve bunların çoğu tropik ve ılıman bölgelerde yaşar. Türlerin ayrımında kadehin iç yüzeyinin çizgili olup olmaması, dış yüzeyin tüylülüğü, peridiyollerin rengi ve sporların boyutu gibi özellikler kullanılır.