Cortinarius orellanus

Cortinarius orellanus, Agaricales takımının Cortinariaceae familyasına ait, örümcek ağı mantarları olarak bilinen Cortinarius cinsinden bir şapkalı mantardır. Bu tür, dünyanın en zehirli mantarlarından biri olarak bilinen bir türdür. Şapkası turuncu-kahverengi ile tilki kızılı arasında, kuru ve ince pullu ya da keçemsidir; lamelleri seyrek ve pas turuncusu renktedir, sapı sarımsı ve kızılımsı liflidir.

Cinsin tüm üyelerinde olduğu gibi genç meyve gövdelerinde şapka kenarı ile sap arasında örümcek ağını andıran ince liflerden oluşan bir örtü (kortina) bulunur. Şapka açıldıkça bu örtü yırtılır ve sap üzerinde, olgun sporlar düştükçe pas rengine boyanan lifli bir halka bölgesi bırakır. Lameller gençken açık renkli olabilir, ancak olgunlaştıkça pas kahverengisine döner; spor izi de pas kahverengisidir.

Genellikle meşe ve kayın gibi geniş yapraklı ağaçların altında, sıcak ve asidik topraklarda yaz sonu ile sonbaharda görülür. Avrupa'da yayılış gösterir. Cortinarius türleri ağaçların kökleriyle ektomikorizal ortak yaşam kurar: ağaçtan şeker alırken ona su ve mineral madde sağlar. Bu nedenle orman ekosistemlerinin sağlığında önemli rol oynarlar. Cins, dünya genelinde binlerce türle şapkalı mantarların en kalabalık cinsidir ve türlerin birçoğu birbirine çok benzediğinden kesin tanı çoğu zaman mikroskobik özellikler ve DNA analizi gerektirir.

Meyve gövdeleri genellikle yaz sonundan sonbaharın sonlarına kadar, yağışlı dönemlerin ardından ortaya çıkar. Mantarın asıl canlı kısmı toprak içinde yayılan ve ağaç kökleriyle iç içe geçen misel ağıdır; topraktan görünen şapkalı yapılar yalnızca sporların üretilip yayılmasını sağlayan üreme organlarıdır. Sporlar rüzgârla taşınır ve uygun ortamda çimlenerek yeni misel ağları oluşturur. Bu mantarlar ayrıca salyangozlar, böcek larvaları ve bazı memeliler için besin kaynağı olarak da orman canlılarının yaşamına katkıda bulunur.

Mantar, böbreklere zarar veren orellanin adlı toksini içerir. Zehirlenme belirtileri tüketimden genellikle birkaç gün, bazen iki haftayı aşan bir süre sonra ortaya çıkar; bu gecikme nedeniyle tanı geç konur ve kalıcı böbrek yetmezliği gelişebilir, ölümle sonuçlanan vakalar bilinir. Panzehiri yoktur. Bu nedenle kahverengi-turuncu renkli hiçbir Cortinarius türü kesinlikle yenmemelidir.