Cortinarius duracinus

Cortinarius duracinus, Telamonia grubuna yerleştirilen, şapkası nemliyken koyu, kuruyunca açılan (higrofan) bir örümcekağı mantarıdır. Şapkası kızılımsı kahverengi tonlardadır; sapı nispeten sert ve sıkı yapılıdır, türün adı da bu sert dokuya gönderme yapar. Lamelleri kahverengimsidir ve olgunlukta pas renkli sporlarla koyulaşır. Yapraklı ormanlarda ve orman kenarlarında görülür.

Cortinarius cinsi, şapkalı mantarlar arasında dünyanın en kalabalık cinsidir ve dünya genelinde iki binden fazla tür içerdiği kabul edilir. Cinsin en belirgin özelliği, genç mantarlarda şapka kenarını sapa bağlayan, örümcek ağını andıran ince lifli zardır (kortina). Mantar açıldıkça bu zar yırtılır ve çoğu zaman sap üzerinde, düşen sporlarla paslı kahverengiye boyanmış lifli bir halka izi bırakır. Olgun lamellerin ve spor izinin pas kahverengisi olması da cinsin önemli tanı özelliklerindendir.

Örümcekağı mantarlarının neredeyse tamamı ektomikorizal yaşar; yani kök uçlarında ağaçlarla ortaklık kurarak ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında şeker alır. Bu nedenle ormanların sağlığı ve besin döngüsü açısından önemli bir role sahiptirler. Meyve gövdeleri çoğunlukla yaz sonu ve sonbaharda, nemli dönemlerde orman zemininde tek tek ya da gruplar halinde çıkar. Türlerin ayırt edilmesi çoğu zaman renk, yüzey dokusu (yapışkan, ipeksi, pullu), koku, tat, ortak ağaç türü ve mikroskobik spor özellikleri birlikte değerlendirilerek yapılır; birçok tür ancak uzmanlarca ve mikroskopla güvenle tanınabilir.

Cinsin bazı türleri, böbreklere ağır zarar veren orellanin adlı toksini içerir ve bu zehirlenmelerde belirtiler günler hatta haftalar sonra ortaya çıkabilir. Türlerin birbirine çok benzemesi nedeniyle hiçbir Cortinarius türünün yenmesi önerilmez. Avrupa ve Asya’nın ılıman ormanlarında yaygın olan bu cinsin üyeleri, Türkiye’nin nemli orman alanlarında da bulunur.