Coniophora puteana

Coniophora puteana, Boletales takımının Coniophoraceae familyasına ait, odun üzerinde kabuk biçiminde gelişen ve odunda kahverengi çürüklüğe yol açan bir mantar türüdür. Binalardaki ahşap yapılara verdiği zarar nedeniyle Avrupa'da en iyi bilinen odun çürüklüğü mantarlarından biridir; İngilizcede kiler mantarı olarak anılır.

Meyve gövdesi alt tabakaya yapışık, yayılmış bir kabuktur ve birkaç santimetreden çok daha geniş alanları kaplayabilir. Spor üreten yüzey olgunlukta zeytuni kahverengi ya da koyu kahverengidir ve belirgin, düzensiz siğil ve kabarcıklarla pürüzlü bir görünüm alır. Kenarları beyazımsı ya da krem renkli, lifli ve genişleyen bir şerit şeklindedir. Mantar ayrıca ince, kahverengiden siyahımsıya dönen misel iplikleri oluşturur. Sporları sarımsı kahverengidir.

Doğada çoğunlukla iğne yapraklı ve yapraklı ağaçların ölü odunu, kütükleri ve devrik gövdeleri üzerinde yaşar. Odundaki selülozu parçalayarak kahverengi çürüklük oluşturur; etkilenen odun koyulaşır, büzülür, boyuna ve enine çatlayarak küp şeklinde parçalanır ve sonunda ufalanır. Binalarda özellikle sızıntı, yoğuşma ya da su baskını nedeniyle uzun süre ıslak kalan döşeme, kiriş ve kapı pervazları gibi ahşap kısımlarda gelişir. Bu nedenle ıslak çürüklük mantarlarının en önemlilerinden biri sayılır. Dünyanın ılıman bölgelerinde geniş bir yayılışa sahiptir.

Ahşap yapılarda Coniophora puteana zararının önlenmesinde en etkili yol, nem kaynağının ortadan kaldırılması ve odunun kurutulmasıdır. Yenebilir bir mantar değildir.

Boletales takımı, çörek mantarları gibi şapkalı ve gözenekli türlerin yanı sıra kabuk biçimli odun mantarlarını da kapsayan bir gruptur. Kahverengi çürüklük oluşturma yeteneği bu takımın bazı kollarında ortak bir özelliktir. Coniophora cinsi dünya genelinde yaklaşık yirmi kadar türle temsil edilir ve türlerinin çoğu ılıman bölgelerin ormanlarında ölü odun üzerinde yaşar. Bu mantarlar ölü odunun ayrıştırılmasında önemli bir rol oynar.