Cheironitis hungaricus (Herbst, 1789)

Cheironitis hungaricus, sert kanatlılar (Coleoptera) takımının Scarabaeidae familyasına, gübre böceklerini içeren Scarabaeinae altfamilyasının Onitini oymağına bağlı bir türdür. Tür adı, ilk kez Macaristan'dan tanımlanmış olmasına atıfta bulunur. Cheironitis cinsi, Akdeniz havzası, Orta Avrupa'nın sıcak bölgeleri ve Batı ile Orta Asya'da yayılış gösteren, gübreyle beslenen iri ve güçlü böceklerden oluşur.

Bu cinsin üyeleri orta ile iri boy arasında, yassımsı ve geniş gövdeli böceklerdir. Renkleri genellikle koyu metalik yeşil, bronz ya da siyahımsıdır; pronotum çoğu zaman parlak ve metalik yansımalıdır. Erkeklerin ön bacakları uzun ve kavisli olup iç kenarında dişler taşır; bu özellik Onitini oymağındaki pek çok türde erkekleri dişilerden ayırmaya yarar. Antenlerin ucu, familyaya özgü yaprak biçimli bir topuz oluşturur.

Cheironitis hungaricus açık, güneşli otlaklarda, bozkırlarda ve meralarda yaşar; başta sığır ve at olmak üzere otçul hayvanların dışkısıyla beslenir. Onitini üyeleri tünel kazıcı gübre böcekleridir: gübre yığınının hemen altında toprağa dikey tüneller açar, gübreyi bu tünellere taşır ve yumurtalarını burada hazırladıkları gübre kütlelerine bırakırlar. Larvalar bu besin deposuyla gelişir ve toprak altında pupa olur.

Gübre böcekleri, hayvan dışkısının hızla ortadan kaldırılmasında, besin maddelerinin toprağa geri dönmesinde, toprağın havalanmasında ve hayvan parazitlerinin yayılmasının azaltılmasında önemli rol oynar. Geleneksel hayvancılığın azalması ve hayvanlara verilen bazı parazit ilaçlarının dışkıda kalması, Avrupa'da bu grubun pek çok türünün gerilemesine yol açmıştır. Tür insanlar için tamamen zararsızdır.

Scarabaeinae altfamilyası dünya genelinde birkaç bin türü kapsar ve gübre böcekleri, yaşam alanlarındaki hayvan dışkısını kullanma biçimlerine göre tünel kazıcılar, gübre yuvarlayanlar ve dışkı içinde yaşayanlar olarak üç ana gruba ayrılır. Bu grupların aynı merada bir arada bulunması, dışkının kısa sürede tamamen parçalanmasını sağlar.