Capsella rubella

Capsella rubella, Brassicaceae (turpgiller) familyasından tek yıllık otsu bir bitkidir. Çok yaygın olan çoban çantasının (Capsella bursa-pastoris) yakın akrabasıdır ve ona çok benzer. Tür adı, bazı bireylerde görülen kırmızımsı renk tonlarına işaret eder.

Bitki genellikle küçük ve narindir; yaprakları tabanda rozet hâlinde toplanır ve kenarları dişli ya da parçalıdır. Çiçekleri küçük, beyazdır; taç yaprakları çoban çantasına göre daha kısadır ve çanak yaprakları çoğunlukla kırmızımsı renk taşır. Meyveleri cinse özgü üçgen ya da kalp biçimli, yassı silikulalardır; kenarlarının hafif içbükey olması ile çoban çantasından ayırt edilebilir. Ancak iki tür arasında ayrım her zaman kolay değildir.

Tür tarla ve bağ kenarlarında, yol boylarında, bahçelerde ve bozulmuş açık alanlarda yetişir. Kış sonu ve ilkbaharda çiçeklenir, kısa yaşam döngüsünü hızla tamamlar. Çiçekleri neredeyse tamamen kendi kendini tozlar; bu özellik türün evriminde önemli bir rol oynamıştır ve bilimsel olarak çok incelenmiştir.

Türün doğal yayılışı Akdeniz havzası ve Güney Avrupa'dır; bazı bölgelere taşınmıştır. Kendine tozlaşan bir tür olarak yabani akrabası Capsella grandiflora'dan türediği düşünülmektedir. Genom yapısının küçük ve basit olması nedeniyle, Arabidopsis ile birlikte bitki evrimi ve genetiği araştırmalarında model organizma olarak kullanılmaktadır.

Turpgiller familyası dünya genelinde binlerce tür içeren büyük bir bitki grubudur ve lahana, karnabahar, brokoli, şalgam, turp ve kolza gibi birçok önemli kültür bitkisini kapsar. Familyanın üyeleri dört taç yapraklı çapraz çiçekleri, altı erkek organı (dördü uzun, ikisi kısa) ve iki bölmeli kapsül meyveleriyle tanınır. Bu ortak özellikler, türlerin arazide familya düzeyinde kolayca tanınmasını sağlar.