Calvatia utriformis

Calvatia utriformis, günümüzde Bovistella utriformis adıyla da sınıflandırılan, Lycoperdaceae familyasına ait iri bir puf mantarı türüdür. Puf mantarları, sporlarını kapalı bir meyve gövdesinin içinde üreten ve olgunlaştığında bu sporları toz halinde dağıtan mantarlardır.

Meyve gövdesi genellikle 6 ile 15 santimetre çapında, yuvarlak ya da üstten basık armut biçimindedir ve tabanında kalın, kısa bir sap benzeri bölüm bulunur. Gençken beyaz olan yüzey, iri, çokgen biçimli pullar ya da kırışıklarla kaplıdır; bu yapı yüzeye karakteristik bir mozaik görünümü verir. Olgunlaştıkça mantar kahverengileşir, üst kısmı parçalanarak dökülür ve geriye kupa biçimli steril taban kalır. Bu boş taban kısmı kışı çıkarıp bir sonraki yıla kadar yerinde görülebilir.

Tür Avrupa ve Asya'nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir; otlaklar, meralar, kumul çayırları ve fundalıklar gibi açık, ağaçsız alanlarda yaz ve sonbaharda yetişir. Toprakta çürükçül olarak yaşar ve otlak ekosistemlerinde organik maddenin ayrışmasına katkıda bulunur. Spor kütlesi olgunlaştığında rüzgâr ve yağmur damlalarıyla dağılır.

İç dokusu tamamen beyaz ve homojen olan genç örneklerin yenebildiği bildirilir. Ancak genç puf mantarları, ölümcül zehirli Amanita türlerinin yumurta evresiyle ya da içi koyu ve sert olan zehirli Scleroderma türleriyle karıştırılabilir. Bu nedenle her örnek boyuna kesilerek kontrol edilmeli, içinde şapka ve sap taslağı görülen ya da iç dokusu renklenmiş örnekler kesinlikle tüketilmemelidir.