Calvatia excipuliformis

Calvatia excipuliformis, günümüzde çoğunlukla Lycoperdon excipuliforme adıyla Lycoperdaceae familyasında sınıflandırılan bir puf mantarı türüdür. Puf mantarları, sporlarını dış ortama açılan solungaçlar yerine kapalı bir meyve gövdesinin içinde üreten ve olgunlaştığında toz halindeki sporlarını dağıtan mantarlardır.

Meyve gövdesi kendine özgü bir biçime sahiptir: üstte yuvarlak bir baş, altta ise ona doğru uzanan, aşağıya doğru daralan kalın bir sap benzeri kısım bulunur; bu yüzden ters çevrilmiş bir armut ya da tokmak görünümü verir. Genellikle 8 ile 20 santimetre arasında yüksekliğe ulaşabilir. Gençken beyazımsı ya da kirli krem renkli olan yüzeyi küçük dikencik ve granüllerle kaplıdır; yaşlandıkça kahverengileşir. Olgunlaştığında baş kısmının üst bölümü parçalanarak kahverengi spor kütlesini açığa çıkarır, alttaki sap kısmı ise kupa biçiminde uzun süre ayakta kalabilir.

Tür ılıman bölgelerde yayılış gösterir; yaprak döken ve iğne yapraklı ormanlarda, orman açıklıklarında, çayırlarda ve otlaklarda, genellikle yaz sonu ve sonbaharda görülür. Toprakta çürükçül olarak yaşar ve organik maddenin ayrışmasına katkıda bulunur. Rüzgâr, yağmur damlaları ya da hayvanların dokunuşu spor kesesine baskı yaptığında sporlar toz bulutu halinde dağılır.

Birçok puf mantarı gibi, iç dokusu tamamen beyaz ve homojen olan genç örneklerin yenebildiği bildirilir. Ancak genç puf mantarları, kesildiğinde içinde şapka ve sap taslağı görülen ölümcül zehirli Amanita yumurtalarıyla ya da sert ve içi koyu olan zehirli Scleroderma türleriyle karıştırılabilir. Bu nedenle toplanan her örnek boyuna kesilerek dikkatle incelenmeli, kesin tanım yapılmadan tüketilmemelidir.