Calvatia cyathiformis

Calvatia cyathiformis, Agaricales takımının Lycoperdaceae familyasına bağlı iri bir puf mantarıdır. Bu familyanın üyeleri lamelli şapka oluşturmaz; sporlar yuvarlak ya da armut biçimli bir gövdenin içinde olgunlaşır ve olgunlukta bu gövde toz halinde bir spor kütlesine dönüşür. Calvatia cinsi, büyük boyutlu ve dış kabuğu olgunlukta parçalanarak dökülen puf mantarlarını kapsar.

Meyve gövdesi genellikle yedi ile yirmi santimetre çapında, yuvarlak ya da armut biçimlidir; alt kısmı daralarak kısa ve kalın bir sap benzeri tabana dönüşür. Dış yüzeyi beyaz ya da kahverengimsi olup olgunlaştıkça çatlar ve pullanır. Türün en önemli ayırıcı özelliği, olgun spor kütlesinin mor ya da morumsu kahverengi renkte olmasıdır. Spor tozu döküldükten sonra geride kalan çanak biçimli taban uzun süre yerinde kalır; tür adındaki cyathiformis, kâse biçimli anlamına gelir ve bu yapıya işaret eder.

Tür çayırlarda, otlaklarda, bozkır alanlarında ve çimenliklerde yetişen saprotrof bir mantardır. Meyve gövdeleri yaz ve sonbaharda, yağışlardan sonra tek tek ya da dağınık gruplar halinde çıkar. Sporların rüzgârla ve gövdeye vuran yağmur damlalarıyla yayılması bu grubun tipik özelliğidir.

Kuzey Amerika başta olmak üzere pek çok bölgede kaydedilmiştir. Genç ve içi tamamen beyaz, homojen olduğu dönemde yenebilir kabul edilir. Ancak puf mantarı toplarken gövdenin ortadan kesilip içinde şapka ve lamel taslağı bulunmadığından emin olunmalıdır; aksi halde ölümcül zehirli Amanita türlerinin genç yumurta evresiyle karıştırılabilir.