Buglossoides arvensis

Buglossoides arvensis, hodangiller (Boraginaceae) familyasından tek yıllık, otsu bir bitkidir. Eskiden Lithospermum arvense adıyla Lithospermum cinsinde sınıflandırılırdı. Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya’ya özgü olup tarımla birlikte dünyanın birçok ılıman bölgesine yayılmıştır.

Bitki genellikle 10–50 cm boyunda, dik ya da yükselen, kısa sert tüylerle kaplı gövdeler geliştirir. Yaprakları dar, mızrak ya da şerit biçimli, sapsızdır ve yüzeyleri pürüzlüdür; yaprakların yan damarları belirsizdir. Çiçekleri küçük ve beyazdır, nadiren mavimsi bir ton taşır; gövde ucundaki yapraklı salkımlarda dizilir. Çiçeklenme ilkbaharda başlar ve yaz başına dek sürer.

Meyveleri dört adet, kahverengimsi gri, siğilli ve sert fındıkçıktan oluşur. Bu siğilli yüzey, türü beyaz parlak meyveli Lithospermum officinale’den ayırmaya yarar. Tür; tahıl tarlaları, nadas alanları, bağlar, yol kenarları ve kuru, açık yamaçlar gibi insan etkisindeki ortamlarda sık görülen bir tarla yabani otudur. Kökleri kırmızımsı bir boya içerir.

Tohumları, insan beslenmesinde değerli kabul edilen stearidonik asit gibi omega-3 yağ asitleri bakımından zengindir; bu nedenle tür son yıllarda yağ bitkisi olarak tarımsal ilgi görmüştür. Bunun yanında hodangillerin birçok üyesi gibi pirolizidin alkaloitleri içerebileceği için bitkinin doğrudan tüketimi sakıncalı olabilir. Çiçekleri küçük arılar ve sinekler tarafından ziyaret edilir.

Hodangiller familyasının üyeleri yalnızca yabani bitki olarak değil, insan kültürü açısından da önem taşır. Hodan, kafesotu, sığırdili ve engerekotu gibi akrabaları yüzyıllardır halk hekimliğinde, boya yapımında ve arıcılıkta kullanılmıştır. Bununla birlikte familyanın pek çok üyesinde bulunan pirolizidin alkaloitleri, bu bitkilerin dikkatli değerlendirilmesini gerektirir. Ekolojik açıdan ise uzun süre açan çiçekleriyle yabani arılar, bal arıları ve kelebekler için önemli bir besin kaynağı oluştururlar.