Bondarzewia montana

Bondarzewia montana, Russulales takımının Bondarzewiaceae familyasına ait iri bir raf mantarıdır. Dış görünüşü sert raf mantarlarını andırsa da moleküler ve mikroskobik çalışmalar, bu cinsin kuzu mantarları (Russula) ve süt mantarları (Lactarius) ile akraba olduğunu göstermiştir. Bu akrabalığın bir kanıtı, sporlarının yüzeyindeki ve iyotla koyulaşan süslemeleridir.

Meyve gövdesi büyük, etli ve dayanıklıdır; ortak bir taban üzerinden çıkan çok sayıda üst üste binmiş şapkadan oluşan rozet biçiminde kümeler oluşturur. Şapkalar kahverengi, pas kahverengisi ya da tütün rengi tonlardadır ve yüzeyleri kadifemsi, hafif bölgeli bir görünümdedir. Alt yüzeyde beyazımsı ya da krem renkli küçük gözenekler bulunur. Eti beyaz ve sert olup özellikle olgun örneklerde acı bir tada sahiptir.

Yaz ve sonbaharda, dağlık bölgelerdeki iğne yapraklı ormanlarda, özellikle göknar ağaçlarının dibinde ya da köklerinin üzerinde yetişir. Canlı ağaçların köklerinde ve gövde tabanında asalak olarak yaşar ve kahverengi ya da beyaz çürüklüğe yol açarak ağaçların zayıflamasına neden olabilir. Ağaç öldükten sonra da odunu ayrıştırmaya devam eder.

Avrupa'nın dağlık bölgelerinde, Asya'da ve Kuzey Amerika'da benzer türlerle birlikte yayılış gösterir; birçok yerde seyrek olarak bulunur. Genç örneklerin yenebildiği bildirilse de acılığı nedeniyle mutfak değeri düşüktür. Orman sağlığı açısından önemli bir tür olup yaşlı ve doğal ormanların göstergelerinden biri olarak değerlendirilir.

Odun çürüten mantarlar, ölü ve zayıf ağaçları ayrıştırarak besin maddelerini yeniden toprağa kazandırır ve ormanın yenilenmesine katkıda bulunur. Meyve gövdeleri ise salyangozlar, böcek larvaları ve çeşitli memeliler için besin kaynağıdır. Sporlar rüzgârla ve hayvanlar aracılığıyla yayılır. Bu yüzden ormanların korunması ve ölü örtünün korunması bu mantarların sürekliliği için büyük önem taşır.