Boletus zelleri

Boletus zelleri, günümüzde Xerocomellus zelleri adıyla sınıflandırılan, Boletaceae familyasından orta boy bir borulu mantardır. Tür adı, Kuzey Amerikalı mikolog Sanford Myron Zeller'e ithaf edilmiştir.

Şapkası koyu kahverengi, neredeyse siyahımsı ya da koyu zeytin kahverengisi renktedir; yüzeyi genç örneklerde kadifemsi ve hafif buruşuk, yaşlandıkça daha düz bir görünümdedir. Şapka kenarında ince kırmızımsı ya da açık renkli bir şerit görülebilir. Gözenekleri sarıdır ve bastırıldığında maviye dönebilir. Sapı ince ve uzun, sarı zemin üzerinde belirgin kırmızı tonlarla kaplıdır. Etli kısmı açık sarımsıdır ve kesildiğinde hafifçe maviye döner. Koyu şapkası ile kırmızı sapının oluşturduğu karşıtlık, türü tanımada yararlı bir ipucudur.

Sonbahar ve kış başında, nemli ılıman ormanlarda, iğne yapraklı ve karışık ormanlarda yetişir. Ağaç kökleriyle ektomikoriza ilişkisi kurar; bazen çürümüş odun kalıntıları çevresinde de görülür.

Bu tür esas olarak Kuzey Amerika'nın batısında, Pasifik kıyısı boyunca uzanan ormanlarda yayılış gösterir. Yakın zamanda yapılan moleküler çalışmalar, bu adla anılan örneklerin aslında birden fazla türü kapsadığını göstermiştir. Yenebilir kabul edilir, ancak eti yumuşak olduğundan mutfak değeri sınırlıdır. Borulu mantarlar arasında zehirli türler bulunduğundan, kesin teşhis yapılmadan tüketilmemelidir.

Bu tür uzun süre geniş anlamlı Boletus cinsi içinde ele alınmıştır. Son yıllarda yapılan DNA çalışmaları, eskiden tek bir cinste toplanan borulu mantarların aslında birbirinden oldukça farklı soy hatlarına ayrıldığını göstermiş ve pek çok yeni cinsin tanımlanmasına yol açmıştır. Bu nedenle aynı mantar, eski ve yeni kaynaklarda farklı bilimsel adlarla anılabilir. Teşhiste şapka rengi, gözeneklerin rengi, sap üzerindeki ağ deseni, etin kesildiğinde gösterdiği renk değişimi, tat ve koku ile birlikte yetiştiği ağaç türü ve toprak yapısı birlikte değerlendirilir.