Boletus rubellus

Boletus rubellus, günümüzde Hortiboletus rubellus adıyla sınıflandırılan, Boletaceae familyasından küçük boylu bir borulu mantardır. Cins adı Latincede bahçe anlamına gelen kelimeden türemiştir ve bu mantarın park ve bahçeler gibi insan etkisindeki alanlarda sık görülmesine gönderme yapar.

Şapkası küçük ve kubbemsidir; rengi canlı kırmızı, kiraz kırmızısı ya da kızılımsı kahverengi tonlardadır ve yaşla soluklaşarak kahverengileşir. Yüzeyi kuru ve kadifemsidir, yaşlı örneklerde ince çatlaklar görülebilir. Gözenekleri sarıdır ve bastırıldığında maviye döner. Sapı ince, sarımsı zemin üzerinde kırmızı tonlar taşır. Etli kısmı sarıdır, sap tabanında ise turuncu ya da kırmızımsı noktacıklar görülebilir; kesildiğinde hafifçe maviye döner.

Yaz ve sonbaharda, özellikle meşe ağaçlarının altında, park, bahçe, yol kenarı ve orman kenarlarında, çoğunlukla çimenli alanlarda yetişir. Ağaç kökleriyle ektomikoriza ilişkisi kurar. Tek tek ya da küçük gruplar halinde görülür.

Avrupa'da yaygın olarak bilinen bir türdür ve Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde benzer türlerle birlikte bulunur. Yenebilir kabul edilse de küçük boyutu ve yumuşak dokusu nedeniyle mutfak değeri sınırlıdır. Kırmızı renkli borulu mantarlar arasında zehirli türler de bulunduğundan, kesin teşhis yapılmadan toplanıp tüketilmemelidir.

Bu tür uzun süre geniş anlamlı Boletus cinsi içinde ele alınmıştır. Son yıllarda yapılan DNA çalışmaları, eskiden tek bir cinste toplanan borulu mantarların aslında birbirinden oldukça farklı soy hatlarına ayrıldığını göstermiş ve pek çok yeni cinsin tanımlanmasına yol açmıştır. Bu nedenle aynı mantar, eski ve yeni kaynaklarda farklı bilimsel adlarla anılabilir. Teşhiste şapka rengi, gözeneklerin rengi, sap üzerindeki ağ deseni, etin kesildiğinde gösterdiği renk değişimi, tat ve koku ile birlikte yetiştiği ağaç türü ve toprak yapısı birlikte değerlendirilir.

Borulu mantarların meyve gövdeleri, toprak altında ağaç kökleriyle iç içe geçmiş geniş bir miselyum ağının yalnızca görünen kısmıdır. Bu ağ, ormandaki ağaçların besin ve su alımını artırır, onları kuraklık ve bazı hastalıklara karşı daha dirençli kılar. Meyve gövdeleri ise salyangozlar, böcek larvaları ve çeşitli memeliler için besin kaynağıdır. Sporlar rüzgârla ve hayvanlar aracılığıyla yayılır. Bu yüzden ormanların korunması ve ölü örtünün korunması bu mantarların sürekliliği için büyük önem taşır.