Boletus ferrugineus

Boletus ferrugineus, Boletaceae familyasına ait, şapkasının altında solungaç yerine gözenekli bir tüp tabakası taşıyan bir çörek mantarıdır. Günümüzde pek çok kaynakta Xerocomus ferrugineus adıyla, yakın akrabası Xerocomus subtomentosus ile birlikte ele alınır. Basidiomycota şubesinin Boletales takımında yer alan bu tür, Avrupa ormanlarında yaygın olarak bilinen orta boylu çörek mantarlarındandır.

Şapkası genellikle zeytin kahverengi ile pas kahverengi arasında değişen tonlardadır, yüzeyi kuru ve hafif kadifemsidir. Gözenekler gençken sarımsı, olgunlaştıkça zeytin sarısına dönüşür ve bastırıldığında hafifçe renk değiştirebilir. Sapı nispeten ince ve silindiriktir; üst kısmında kahverengimsi, kaba bir ağsı desen ya da çizgilenme görülebilir. Etinin beyazımsı olması ve kesildiğinde belirgin biçimde mavileşmemesi, tanımada yardımcı olan özelliklerdir. Spor baskısı zeytin kahverengidir.

Çörek mantarlarının çoğu gibi bu tür de ağaçlarla mikoriza ilişkisi kurar; yani ağaç kökleriyle ortak yaşayarak ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında ondan şeker alır. Özellikle iğne yapraklı ormanlarda, ladin ve çam ağaçlarının altında, asitli topraklarda yetişir. Meyve gövdeleri yaz sonundan sonbahara kadar görülür.

Boletaceae familyası, dünya genelinde yüzlerce tür içeren ve özellikle ılıman ormanlarda çok çeşitlilik gösteren bir mantar grubudur. Bu familyanın üyeleri, ağaçlarla kurdukları ortak yaşam sayesinde orman sağlığında önemli bir rol oynar; ağaçların kuraklığa ve hastalıklara karşı direncini artırır, topraktaki besinlerin ağaçlara taşınmasına yardım ederler. Etli meyve gövdeleri birçok böcek, salyangoz ve memeli için de besin kaynağıdır.

Tür Avrupa'nın ılıman ve serin ormanlarında yayılış gösterir. Yenilebilir kabul edilse de lezzeti orta düzeydedir ve benzer görünüşlü çok sayıda çörek mantarı bulunduğundan kesin tanı önemlidir. Boletaceae familyasında, özellikle kırmızı gözenekli ya da kesildiğinde hızla mavileşen bazı türler mide ve bağırsak zehirlenmelerine yol açabilir. Bu nedenle yabani mantarlar ancak uzman bir kişinin kesin teşhisinden sonra tüketilmelidir.