Boletus chrysenteron

Boletus chrysenteron, bugün Xerocomellus chrysenteron adıyla bilinen, Boletaceae ailesine ait küçük ve orta boy bir boletus mantarıdır. Şapkasının alt yüzünde lamel yerine gözenekli bir tüp tabakası taşır ve Avrupa ormanlarının en yaygın boletuslarından biridir.

Şapka 3–10 santimetre çapında, yayvan ve kadifemsidir; rengi zeytin kahverengisinden koyu kahverengiye kadar değişir. Yaşlandıkça şapka yüzeyi kurur ve çatlar; bu çatlaklarda altta kalan kırmızımsı et görünür hale gelir. Bu özellik türün en kolay tanınan işaretlerinden biridir. Gözenekler oldukça iri, köşeli ve sarı ile zeytin sarısı arasındadır; bastırıldığında maviye döner. Sap ince, sarımsı zeminde, özellikle alt kısımda kırmızımsı renktedir. Eti soluk sarıdır ve kesildiğinde hafifçe maviye dönebilir. Tür adı, Yunanca kökenli olarak “altın iç” anlamına gelir ve sarı etine işaret eder.

Tür, hem yaprak döken hem de iğne yapraklı ağaçlarla ektomikorizal ortaklık kurar. Ormanlarda, park ve bahçelerde, yaz başından sonbahar sonuna kadar yaygın olarak çıkar.

Avrupa'da ve Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde geniş yayılışa sahiptir. Son yıllardaki moleküler çalışmalar, bu adla anılan mantarların birden fazla benzer türü kapsadığını göstermiştir.

Yenebilir kabul edilir, ancak eti yumuşak ve sulu olduğundan ve sıklıkla küf mantarları ile böcekler tarafından bozulduğundan mutfak değeri düşüktür. Taze olmayan ya da küflenmiş örnekler sindirim rahatsızlığına yol açabilir; tanınmayan mantarlar yenmemelidir.

Boletaceae ailesi, son yıllarda yapılan DNA çalışmaları sonucunda büyük ölçüde yeniden düzenlenmiştir. Eskiden geniş anlamda Boletus cinsi altında toplanan pek çok tür, bugün Butyriboletus, Caloboletus, Hemileccinum, Neoboletus, Rubroboletus, Suillellus ve Xerocomellus gibi ayrı cinslere aktarılmıştır. Bu nedenle aynı mantar, farklı kaynaklarda farklı bilimsel adlarla karşımıza çıkabilir. Ailenin üyeleri ormanların sağlığı için vazgeçilmez mikorizal ortaklardır.