Battarraea phalloides

Battarrea phalloides, Agaricaceae ailesine ait, kuru ve kumlu ortamlarda yetişen, alışılmadık görünümlü bir mantar türüdür. Görünüşü nedeniyle yabancı dillerde bazen kumul ya da çöl sapı mantarı olarak anılır. Kayıttaki Battarraea yazımı, cinsin Battarrea adının bir yazım varyantıdır.

Gelişimi toprak altında, yumurtayı andıran ve zarla örtülü bir yapı içinde başlar. Olgunlaştığında bu yapıdan uzun, sert, lifli ve pullu bir sap yükselir; sap birkaç santimetreden 20–30 santimetreye kadar uzayabilir ve tabanında zarsı bir volva kalıntısı bulunur. Sapın tepesinde, yarım küre şeklinde, küçük bir baş yer alır. Bu başın üst zarı açıldığında içindeki pas kahverengi, toz halindeki spor kütlesi ortaya çıkar ve rüzgârla dağılır. Kuruyan meyve cisimleri uzun süre yerinde kalabilir.

Tür, kumlu topraklarda, kurak çalılıklarda, yol kenarlarında, yaşlı ağaçların dibinde ve bazen kuru, organik maddece zengin çürümüş odun artıkları arasında yetişir. Çürükçül bir yaşam sürdüğü düşünülmektedir. Meyve cisimleri genellikle yağışlı dönemlerden sonra, düzensiz aralıklarla ortaya çıkar.

Dünyanın birçok kurak ve yarı kurak bölgesinde, Avrupa, Asya, Afrika, Avustralya ve Amerika kıtalarında kayıtları vardır, ancak her yerde seyrek görülür. Avrupa'nın birçok ülkesinde nadir kabul edilir ve kırmızı listelerde yer alır; Birleşik Krallık gibi bazı ülkelerde yasal koruma altındadır.

Sert ve lifli yapısı nedeniyle yenebilir bir mantar değildir. Nadirliği ve çarpıcı görünümüyle mantar meraklıları ve doğa koruma açısından ilgi çeken türlerden biridir.

Görünüş olarak puf mantarları ve yer yıldızlarıyla benzer biçimde sporlarını toz halinde dağıtan gasteroid mantarlara benzese de, moleküler çalışmalar Battarrea cinsinin çayır mantarlarını da içeren Agaricaceae ailesi içinde yer aldığını göstermiştir. Bu durum, mantarlarda dış görünüşün akrabalığı her zaman yansıtmadığının güzel bir örneğidir.