Arabidopsis thaliana

Arabidopsis thaliana, turpgiller (Brassicaceae) familyasına ait küçük, tek yıllık otsu bir bitkidir. Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da doğal yayılışa sahiptir ve insan faaliyetleriyle dünyanın birçok bölgesine taşınmıştır. Biyoloji dünyasında en iyi tanınan bitkidir; bitki bilimlerinde model organizma olarak kullanılır ve kalıtsal yapısı tamamen çözümlenen ilk bitki olarak bilinir.

Bitki genellikle 10–30 cm boylanır. Toprak yüzeyinde, kenarları düz ya da hafif dişli, basit yapraklardan oluşan küçük bir rozet geliştirir; yapraklar dallı tüylerle kaplıdır. Rozetten yükselen ince, dallanmış çiçek gövdeleri üzerinde küçük, beyaz, dört taç yapraklı çiçekler açar. Meyveleri ince, uzun ve silindirimsi silikualardır; her biri çok sayıda minik tohum içerir.

Açık, kumlu ya da taşlık topraklarda, tarla ve yol kenarlarında, duvar diplerinde, bozulmuş alanlarda yetişir. Yaşam döngüsü çok kısadır; uygun koşullarda çimlenmeden tohum bağlamaya kadar yalnızca birkaç hafta yeter. Genellikle sonbaharda çimlenip kışı rozet halinde geçirir, ilkbaharda çiçeklenir. Çiçekler çoğunlukla kendi kendine tozlaşır.

Küçük boyu, kısa yaşam döngüsü, kolay yetiştirilmesi, kendi kendine tozlaşması ve küçük kalıtım materyali sayesinde bitki gelişimi, çiçeklenme zamanlaması, hastalıklara direnç, ışık ve sıcaklık algısı gibi pek çok temel konunun araştırılmasında vazgeçilmez bir model olmuştur. Bu çalışmalardan elde edilen bilgiler, tarım bitkilerinin ıslahına da yol gösterir. Doğada ise sıradan, gösterişsiz bir yabani ottur. Turpgiller familyası lahana, turp, hardal ve roka gibi pek çok tanıdık kültür bitkisini de içeren, dünyada üç bini aşkın türe sahip büyük bir bitki familyasıdır; familyanın üyeleri dört taç yapraklı haç biçimli çiçekleri ve silikua ya da silikula adı verilen kendine özgü meyveleriyle kolayca tanınır.